Febril nötropeni, özellikle sitotoksik kemoterapi alan kanser hastalarında görülen, hızla yaşamı tehdit eden enfeksiyon ve sepsise ilerleyebilmesi nedeniyle onkolojik aciller arasında değerlendirilmesi gereken klinik bir tablodur.

Nötropenik hastalarda inflamatuvar yanıt baskılanmış olduğundan enfeksiyonun klasik klinik bulguları belirgin olmayabilir. Lokal kızarıklık, pürülan akıntı veya belirgin inflamasyon görülmeden enfeksiyon gelişebilir ve ateş, enfeksiyonun ilk hatta tek bulgusu olabilir. Bu nedenle febril nötropeninin erken tanınması ve ampirik antibakteriyel tedavinin geciktirilmeden başlanması kritik öneme sahiptir.

Nötropeni genel olarak mutlak nötrofil sayısının (ANC) azalması şeklinde tanımlanır:

Klinik olarak önemli enfeksiyon riski özellikle ANC'nin 500 hücre/µL'nin altına düşmesiyle artar. ANC <100 hücre/µL olduğunda bakteriyemi riski daha da yükselir. Nötropeninin yedi günden uzun sürmesi de enfeksiyöz komplikasyon riskini artıran önemli bir faktördür.

IDSA febril nötropeniyi, ciddi nötropeni ile birlikte;

olarak tanımlamaktadır.

Ancak ateşin olmaması ciddi enfeksiyonu tamamen dışlamaz. Özellikle glukokortikoid kullanan nötropenik hastalarda ateş yanıtı baskılanabilir. Ateşi olmayan ancak taşikardi, takipne veya hipotansiyon gibi sistemik enfeksiyon bulguları bulunan nötropenik hastalarda enfeksiyon açısından yüksek klinik şüphe korunmalıdır.

Febril nötropeni epizotlarının yalnızca yaklaşık %20–30'unda belirgin bir enfeksiyon odağı saptanabilir. Hastaların yaklaşık %10–25'inde ise bakteriyemi gösterilebilir. Tanımlanan enfeksiyonların büyük bölümünün hastanın kendi endojen florasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu nedenle kültürlerde mikroorganizma üretilememesi veya fizik muayenede enfeksiyon odağının bulunamaması, febril nötropenili hastada enfeksiyonu dışlamaz. Febril nötropeni sendromları üç grupta değerlendirilebilir:

Mikrobiyolojik Olarak Kanıtlanmış Enfeksiyon

Klinik enfeksiyon odağına eşlik eden bir patojenin mikrobiyolojik olarak gösterilmesidir.

Klinik Olarak Kanıtlanmış Enfeksiyon

Selülit veya pnömoni gibi klinik olarak belirgin bir enfeksiyon odağı bulunmasına rağmen etken mikroorganizmanın gösterilememesidir.

Açıklanamayan Ateş

Ne klinik bir enfeksiyon odağının ne de sorumlu patojenin gösterilebildiği febril nötropeni tablosudur.

Febril nötropeni gelişme riski malignitenin türüne ve uygulanan tedavinin yoğunluğuna göre önemli ölçüde değişmektedir. Kemoterapi ile ilişkili febril nötropeni yaklaşık olarak;

Bakteriyel Enfeksiyonlar

Bakteriler febril nötropeninin en sık enfeksiyöz nedenidir.

Gram-pozitif mikroorganizmalar günümüzde kültürlerde sık izole edilmekle birlikte, gram-negatif bakteriler özellikle Pseudomonas aeruginosa daha ağır ve hızla ilerleyen enfeksiyonlarla ilişkilidir.

Sık görülen gram-pozitif etkenler arasında:

yer almaktadır.

Gram-negatif bakteriler arasında özellikle Pseudomonas aeruginosa ağır enfeksiyon açısından önemlidir. Son yıllarda antibiyotik dirençli gram-negatif mikroorganizmaların yeniden önem kazandığı bildirilmektedir.

Anaerob bakteriler febril nötropeninin rutin etkenleri arasında daha az görülmesine rağmen;

gibi durumlarda önemli hale gelebilir.

Fungal Enfeksiyonlar

İnvaziv fungal enfeksiyonlar ilk febril nötropeni atağının nadir nedenlerindendir.

Risk;

ile artmaktadır.

Fungal enfeksiyonlar özellikle uzamış veya tekrarlayan ateşi bulunan, uzun süreli ciddi nötropenisi olan hastalarda düşünülmelidir.

En önemli fungal etkenler Candida spp. ve Aspergillus spp.'dir.

Viral Enfeksiyonlar

Özellikle yüksek riskli ve yoğun immünsüpresyon altındaki hastalarda viral enfeksiyonlar da febril nötropeni nedeni olabilir.

HSV, VZV, CMV ve diğer herpes virüslerinin reaktivasyonu görülebileceği gibi influenza, RSV, parainfluenza, adenovirüs, rinovirüs, koronavirüsler ve diğer toplum kökenli solunum yolu virüsleri de enfeksiyon nedeni olabilir.