1. Nedir?
Yüzeyel flebit
◦Bir venin trombus olmadan etkilenmesi sonucu ortaya çıkan ağrı ve inflamasyondur.
◦Genellikle bir yüzeyel ven boyunca ağrı, hassasiyet, sertleşme (indurasyon) ve eritem ile karakterizedir.
•Yüzeyel trombofebit
◦Flebit hastalarında trombüsün saptanmasıdır.
◦Yüzeyel ven trombozu
▪Aksiyal venlerin tromboflebitidir. Ayrı isimlendirilmesinin sebebi yüzeyel ven olmasına rağmen DVT gibi tromboemboli riski mevcuttur.
◦Lemierre Sendromu
▪Lemierre sendromu, internal juguler venin (IJV) septik tromboflebiti ile karakterize nadir ama hayatı tehdit eden bir tablodur. Genellikle bir orofaringeal enfeksiyon sonrasında gelişir ve hızlı progresyon gösterir.
▫Sıklıkla fusobacterium necrophorum ile ilişkilidir.
Alt ekstremite yüzeyel venlerinin flebit ve trombozu, genellikle iyi huylu ve kendini sınırlayan bir hastalıktır. Ancak, aksiyal venler (ör. büyük safen ven, aksesuar safen ven, küçük safen ven) tutulduğunda, trombüsün derin ven sistemine (derin ven trombozu [DVT]) ilerlemesi ve hatta pulmoner emboli gelişmesi mümkündür. Tedavi, lokal semptomların hafifletilmesini ve tromboembolik komplikasyonların önlenmesini hedefler.Sınıflandırma
Komplikasyonsuz tromboflebit ve komplikasyonlu tromboflebit olarak ikiye ayrılır. •Aksiyenleri tutmamış ve DVT için başka risk faktörü yoksa venöz tromboemboli riski düşüktür.
Komplikasyonlu Tromboflebit aşağıdaki üç formda görülebilir: •Süpüratif Tromboflebit
◦Klinik Özellikler: Yüksek ateş, fluktuasyon (dalgalanma), pürülan akıntı görülür.
◦💡 Infupoint: İnvaziv venöz kateter öyküsü varsa süpüratif tromboflebitten şüphelenin.
•Tromboemboli Eşlik Eden Tromboflebit
◦Yüzeyel tromboflebit derin ven trombozu (DVT) veya pulmoner emboli (PE) ile komplike olabilir. Özellikle safenofemoral bileşke yakınındaki trombozlar DVT ile ilişkilidir.
◦Yüzeyel tromboflebiti olan hastalarda DVT tanısını öngören faktörler:
▪60 yaş üzerinde olmak, erkek cinsiyet, bilateral SVT varlığı, sistemik enfeksiyon varlığı, varisli venlerin olmaması
◦💡 Infupoint: Safena boyunca proksimale ilerleyen trombüs derin venlere geçiş riski taşır.
•Tekrarlayan veya Migratuar Tromboflebit
◦Tekrarlayan: Aynı ven segmentinde tromboflebitin tekrarlaması.
◦Migratuar: Farklı yüzeyel ven segmentlerinde ortaya çıkan tromboflebit atakları.
▪Klinik İpucu: Migratuar tromboflebit, özellikle pankreas karsinomu olmak üzere altta yatan malignitelerle ilişkilidir.
▪Cilt Bulgusu: Tutulan segmentte hiperpigmentasyon (trombüs yıkımı sonrası hemosiderin birikimi).
▪💡 Infupoint: Tekrarlayan/migratuar yüzeyel tromboflebit, maligniteler ve trousseau sendromu (paraneoplastik fenomen) için uyarıcı olmalıdır.
2. Anatomi
2.1. Alt Ekstremite Venleri
Proksimal Venler
◦Vena cava inferior: Alt ekstremiteden gelen venöz kanın toplandığı ana damardır. ◦Vena iliaca communis: Pelviste inferior vena cava’ya katılır. ▪Vena iliaca interna: Pelvik visseral yapıların venöz dönüşünü sağlar. ▪Vena iliaca externa: Alt ekstremiteden gelen venöz dönüşü taşır, pelvis çıkışında vena iliaca communis’e katılır. ◦Vena femoralis communis: Kasık bölgesinde yer alır ve vena saphena magna’nın burada drene olduğu safenofemoral bileşke ile önemlidir. ◦ Uyluk venleri ▪Vena femoralis (derin femoral ven ile birlikte): Uyluğun derin venöz dönüşünü sağlar. Ultrasonografi sırasında kolay erişilebilen bir yapıdır. ▫Dipnot: Proksimal femoral ve iliak venlerdeki venöz trombüsler iliofemoral DVT olarak bilinir. ▪Vena femoralis profunda (derin femoral ven): Uyluğun derin kas gruplarının venöz dönüşünden sorumludur. ▪Vena poplitea: Diz arkasındaki popliteal fossada bulunur; DVT tanısında kritik bir noktadır. ▫Dipnot: Popliteal ven veya daha proksimal damarlardaki venöz trombüsler proksimal DVT olarak adlandırılır. •Distal Venler
◦Venae gastrocnemii (gastrokinemius venleri): Baldır kasının venöz sinüsleridir, burada trombüs oluşabilir. ◦Vena solei (Soleus venleri): Soleus kası içindeki sinüs venleridir, özellikle immobilizasyon sonrası DVT kaynağı olabilir. ◦💡 Infupoint: V. gastrokinemi ve vena solei distal DVT için önemli kaynaklardır. ◦Baldır venleri (calf veins): Derin venöz sistem venleridir. Distal DVT olarak bilinir. ▪Venae tibiales posteriores ve anteriores: Baldırın posterior ve anterior bölgesindeki derin venlerdir. ▪Venae peroneae (fibular venler): Baldırın lateral bölgesindeki kaslardan venöz dönüşü sağlar. ◦Baldır venleri birleşerek popliteal veni oluşturur. ▪Popliteal ven ise adduktor kanalda femoral vene dönüşür. ▫Femoral ven, derin femoral ven ve büyük safen veni ile birleşerek common femoral veni oluşturur. •Bu ven daha sonra inguinal ligament seviyesinde external iliak vene dönüşür. •Yüzeyel Venler
◦Derinin hemen altındaki subkutan dokuda bulunur, kas fasyasının dışında yer alır. Kanı perforan venler aracılığıyla derin ven sistemine taşır. Yüzeyel ven kavramından bahsederken aksiyel ven kavramından bahsetmek gerekir. ▪Aksiyel ven: Yüzeyel ven sistemindeki ana gövde venlere verilen isimdir. Bunlar uzunlamasına (longitudinal) uzanan, yüzeyel sistemin ana akış yollarıdır.
◦Vena saphena magna (büyük safen ven) ▪En uzun yüzeyel vendir. Ayak dorsumundan başlayarak kasığa kadar uzanır ve vena femoralis communis’e drene olur.
▫Hem proksimal hem distal vendir! ▪Distal büyük safen ven trombüsleri genellikle yüzeyel tromboz olarak adlandırılır. ▫Ancak büyük safen venin femoral venle birleşim noktasına yakın bölgelerdeki trombüsler DVT olarak değerlendirilmelidir.
▫Büyük safen venin daha proksimal (sefalad) kısmında SVT geliştiğinde, pulmoner emboli riski de artmaktadır.
◦Vena saphena parva (küçük safen ven): Ayak arka yüzünden başlar ve genellikle vena poplitea’ya drene olur.◦Perforen Venler: Yüzeyel venleri derin venlere bağlar.
💡 Infupoint
•Üç Nokta Ultrason (Three-Point Compression US):
◦Vena femoralis communis, vena femoralis ve vena poplitea değerlendirilir.
•Tüm Bacak Ultrasonu (Whole-leg Compression US):
◦Distal ven trombozunu saptamak için vena saphena magna, venae tibiales posteriores, venae peroneae ve gastroknemius/soleus sinüsleri de eklenir.
Sınıflama | Tanım ve Klinik Önem | Örnek Venler |
Yüzeyel Ven | Derinin hemen altındaki subkutan dokuda bulunur, kas fasyasının dışında yer alır. Kanı perforan venler aracılığıyla derin ven sistemine taşır. •Yüzeyel ven trombozu (SVT) genelde pulmoner emboli riski taşımayan daha yüzeyel bir tablodur. •Ancak trombüs, safenofemoral bileşkeye yakınsa DVT gibi davranabilir. |
•V. saphena magna, V. saphena parva
|
Derin Ven | Kas fasyasının altında, kaslarla birlikte seyreden ve arterlere eşlik eden venlerdir. Venöz dönüşün %90’ını sağlar. •Derin ven trombozu (DVT) pulmoner emboli riski nedeniyle hayati önem taşır. |
•Vena iliaca communis, Vena iliaca interna Vena iliaca externa,
•Vena femoralis communis, Vena femoralis (superficial femoral vein), Vena profunda femoris (deep femoral vein)
•Popliteal ven
•Baldır venleri |
Proksimal Ven | Popliteal ven veya daha proksimal damarlardaki venöz trombüsler proksimal DVT olarak adlandırılır. •Proksimal DVT= Daha yüksek emboli riski vardır. |
•V. iliaca communis, V. femoralis communis
|
Distal Ven | Popliteal ven sonrasındaki baldır ve ayak venleridir. •Distal DVT = Daha düşük risk, fakat yakın takip gerektirir |
•V. tibialis posterior, V. peronea
|
2.2. Üst Ekstremite Venleri
Yüzeyel venler
◦Aksiyel venler▪Vena basilica (Bazilik ven)
▫Seyir: Ön kolun ulnar tarafında, kolun medialinde ilerler. ▫Sonlanış: Vena brachialis’e katılır. ▫Klinik: Dirsek medialinde kan alma için kolay erişilebilir. ▪Vena cephalica (Sephal ven)
▫Seyir: Ön kolun radial tarafında, dirseği geçer, kolun lateralinde ilerler. ▫Sonlanış: Vena axillaris’e drene olur. ▫Klinik: Venöz kateterizasyon için sık kullanılır (“cephalic cutdown”). ◦Vena mediana cubiti: Kan alma ve venöz giriş için en sık kullanılan ven. ◦Vena cephalica accessoria ◦Vena mediana antebrachii (önkolun orta yüzeyinde) •
Derin Venler
◦Kas fasyası altında, genellikle aynı isimli arterlere eşlik eder (vena comitantes). ◦Ana derin venler:▪Vena radialis: Ön kolun lateralinde, vena brachialis’e katılır. ▪Vena ulnaris: Önkolun medialinde, vena brachialis’e katılır. ▪Vena brachialis: Kolun derininde, vena axillaris’e katılır. ▪Vena axillaris: Koltuk altında, vena subclavia ile birleşir. ▪Vena subclavia: Boyuna doğru devam eder, vena brachiocephalica’ya katılır.
3. Epidemiyoloji
Kaldığın Yerden Devam Et
Bu konunun tamamına erişmek için abonelik gerekiyor. Ancak ücretsiz üyelik oluşturarak Infuscion’un birçok özelliğini hemen kullanmaya başlayabilirsin.
Ücretsiz üyelik ile:
✔️Okuduğun konuları takip edebilir
✔️Önemli gördüğün yerleri vurgulayabilir
✔️İçeriklere geri bildirim bırakabilir
✔️Açık konulardaki quiz ve flashcard’ları çözebilir
✔️Infuse Mode ile aktif öğrenmeyi deneyebilirsin
Infuscion’u sadece okumak için değil; not alarak, işaretleyerek ve kendini test ederek daha verimli kullanabilirsin.
👉 Ücretsiz hesabını oluştur ve öğrenmeye devam et.