1. Giriş ve Tanımlar
•
Antitrombotikler
◦Antitrombotik ilaçlar iki alt başlıkta incelenir. ▪Antitrombosit=Antiplatelet=Antiagregan ▫Trombosit aktivasyonunu ve agregasyonunu engellerler. •COX inh •Aspirin •ADP res inh •klopidogrel, prasugrel, tikagrelor •GP IIb/IIIa inhibitörler ▪Antikoagülan Ajanlar ▫K vitamini antagonistleri ▫Heparin ▫DOAK ◦Trombolitik= Fibrinolitik
▪Oluşmuş fibrin pıhtılarını parçalarlar; koagülasyonu engellemez, mevcut pıhtıyı çözerler. ▫Alteplaz (rtPA), reteplaz, tenekteplaz, streptokinaz.2. Antitrombosit=Antiagregan=Antiplatelet Ajanlar
3. Antikoagülan Ajanlar
3.1. Yeni nesil Oral Antikoagülanlar
•DOAK
◦Apiksaban veya rivaroksaban adlı doğrudan etkili oral antikoagülan (DOAC) ilaçlar, artık çoğu PE olgusunda birinci basamak tedavi olarak kabul edilmektedir.
▪Bu ilaçlar pıhtılaşma yolundaki tek bir enzimi spesifik olarak inhibe eder, oral yoldan alınır ve subkutan düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) kadar hızlı terapötik antikoagülan etki sağlar.
▪Günde iki kez subkutan enjeksiyon ve kan düzeyi izlemi gereksinimini ortadan kaldırırlar.
◦DOAK alındı →Antikoagülan etki pik yapar → Yavaş yavaş metabolize / atılır → Kanama riski azalır.
▪DOAK’ların önemli kısmı renal atılır (özellikle dabigatran).
▫Kreatinin klirensi >50 mL/dk
•İlaç daha hızlı temizlenir, 24 saat genelde yeter.
▫Kreatinin klirensi ≤50 mL/dk
•İlaç daha yavaş atılır, 48 saat gerekir
▪Kabaca DOAK yarı ömrü ≈ 8–15 saat (ilaca göre değişir)
◦DOAK kullanan hastada acil cerrahi gerekirse:
▪Reversal ajan, PCC gibi ürünler kullanılabilir.
3.2. Oral Direkt Trombin İnhibitörleri ve Faktör Xa İnhibitörlerinde Perioperatif Yönetim
Oral Direkt Trombin İnhibitörleri ve Faktör Xa İnhibitörlerinde Perioperatif Yönetim
Antikoagülan | Böbrek fonksiyonu ve doz | Son doz ile işlem arası NOT: İşlem günü antikoagülan verilmez | İşlem sonrası yeniden başlama | ||
|---|---|---|---|---|---|
Yüksek kanama riski | Düşük kanama riski | Yüksek kanama riski | Düşük kanama riski | ||
Dabigatran | CrCl >50 mL/dakika Doz 150 mg günde 2 kez | İşlemden 3 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 2 günde 4 dozu atla) | İşlemden 2 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki gün 2 dozu atla) | Ameliyattan 48–72 saat sonra yeniden başla (postop gün 2–3) | Ameliyattan 24 saat sonra yeniden başla (postop gün 1) |
CrCl 30–50 mL/dakika Doz 150 mg günde 2 kez | İşlemden 5 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 4 günde 8 dozu atla) | İşlemden 3 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 2 günde 4 dozu atla) | |||
Rivaroksaban | CrCl >50 mL/dakika Doz 20 mg günde 1 kez | İşlemden 3 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 2 günde 2 dozu atla) | İşlemden 2 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki gün 1 dozu atla) | ||
CrCl 30–50 mL/dakika Doz 15 mg günde 1 kez | |||||
Apiksaban | CrCl >50 mL/dakika Doz 5 mg günde 2 kez | İşlemden 3 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 2 günde 4 dozu atla) | İşlemden 2 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki gün 2 dozu atla) | ||
CrCl ≤50 mL/dakika Doz 2,5 mg günde 2 kez | |||||
Edoksaban | CrCl 51–95 mL/dakika Doz 60 mg günde 1 kez | İşlemden 3 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki 2 günde 2 dozu atla) | İşlemden 2 gün önce son dozu ver (yani işlemden önceki gün 2 dozu atla) | ||
CrCl ≤50 mL/dakika* Doz 30 mg günde 1 kez | |||||
3.3. Heparinler
•DMAH
◦DOAC ilaçlar, şiddetli PE, gebelikte PE ya da antifosfolipid antikor sendromu gibi hiperkoagülabilite durumları olan hastalarda kapsamlı biçimde test edilmemiştir. Bu hasta gruplarında DMAH tercih edilir.
▪Unfraksiyone heparin ile karşılaştırıldığında, meta-analizler DMAH’nin daha düşük oranlarda majör kanama, heparin kaynaklı trombositopeni ve tekrarlayan VTE ile ilişkili olduğunu, ayrıca benzer maliyete sahip olduğunu göstermiştir.
◦Gebelerde 2x1 olarak kullanılır.
•Unfraksiyone Heparin
◦İntravenöz heparin güvenilir bir antikoagülasyon sağlamaz ve hastaların önemli bir kısmı tedavinin ilk 24–48 saati boyunca terapötik düzeyin altında kalır.
◦Kullanılabileceği durumlar
▪Böbrek yetmezliğinde DOAK ve DMAH'a göre daha güvenilirdir.
▪Tromboliz, cerrahi veya diğer ileri girişimlerin düşünüldüğü hastalarda, kısa yarı ömrü nedeniyle intravenöz unfraksiyone heparin tercih edilebilir; çünkü tromboliz veya girişim öncesinde antikoagülasyonun hızla kesilmesi gerekebilir.
▫Hastaya tromboliz veya trombektomi uygulanmayacağına karar verildiği anda, DMAH (düşük molekül ağırlıklı heparin) veya bir DOAC’a (doğrudan etkili oral antikoagülan) geçmek en doğru yaklaşımdır.
◦Heparin kaynaklı trombositopeni (HIT) öyküsü olan hastalar ise fondaparinuks, argatroban, apiksaban veya rivaroksaban almalıdır.
Tablo: Antikoagülan İlaçların Yaygın Kullanılan Koagülasyon Testlerine Beklenen Etkileri
İlaç Sınıfı | İlaç | PT | aPTT | Anti-faktör Xa Aktivitesi |
|---|---|---|---|---|
Vitamin K Antagonistleri | Warfarin | ↑ | ↑/− * | − |
Heparinler | Fraksiyone Olmamış Heparin ¶ | − | ↑ | ↑ |
Düşük Molekül Ağırlıklı Heparin (DMAH) | − | ↑/− | ↑ | |
- Enoksaparin | − | ↑/− | ↑ | |
- Fondaparinux | − | ↑/− | ↑ | |
Direkt Trombin İnhibitörleri | Dabigatran | ↑/− | ↑ | − |
Direkt Faktör Xa İnhibitörleri | Rivaroxaban | ↑/− | ↑/− | ↑ |
Apixaban | ↑/− | ↑/− | ↑ | |
Edoxaban | ↑/− | ↑/− | ↑ |
Yukarı ok (↑), koagülasyon testlerinde normalin üzerinde bir artışı ifade eder.
Tire (−): Ölçülebilir bir etki olmadığını ifade eder.
*: Etki miktarı, kullanılan reaktif ve cihaz türüne bağlı olarak değişebilir.
Kaldığın Yerden Devam Et
Bu konunun tamamına erişmek için abonelik gerekiyor. Ancak ücretsiz üyelik oluşturarak Infuscion’un birçok özelliğini hemen kullanmaya başlayabilirsin.
Ücretsiz üyelik ile:
✔️Okuduğun konuları takip edebilir
✔️Önemli gördüğün yerleri vurgulayabilir
✔️İçeriklere geri bildirim bırakabilir
✔️Açık konulardaki quiz ve flashcard’ları çözebilir
✔️Infuse Mode ile aktif öğrenmeyi deneyebilirsin
Infuscion’u sadece okumak için değil; not alarak, işaretleyerek ve kendini test ederek daha verimli kullanabilirsin.
👉 Ücretsiz hesabını oluştur ve öğrenmeye devam et.