
1. Atriyal Fibrilasyon İçin En Önemli 10 Çıkarım
2. Önsöz
Amerikan Kardiyoloji Koleji (ACC)/Amerikan Kalp Derneği (AHA) performans ölçüm setleri, bilimsel kanıtların klinik uygulamaya aktarılmasını hızlandıran araçlar olarak hizmet etmektedir. ACC/AHA tarafından geliştirilen ölçüm setleri, kardiyovasküler hizmet sunan uygulayıcılara ve kurumlara bakım kalitesini ölçmek ve iyileştirme fırsatlarını belirlemek için araçlar sağlamayı amaçlamaktadır.
Yazım komitelerine, performans ölçütlerinin geliştirilmesine ilişkin metodolojiyi¹˒² izlemeleri ve geliştirilen ölçütlerin ACC/AHA klinik uygulama kılavuzlarıyla uyumlu olmasını sağlamaları talimatı verilmektedir. Ayrıca yazım komiteleri; mümkün olduğunda hastaneler, sağlık kuruluşları ve uygulayıcılar üzerindeki raporlama yükünü en aza indirirken zamanındalık, güvenlik, etkililik, verimlilik, hakkaniyet ve hasta merkezlilik dâhil olmak üzere bakım kalitesinin önemli yönlerini en geniş ölçüde kapsayan ölçütler oluşturmakla görevlendirilmektedir.
Performans ölçütlerinin uygulanmasıyla ilişkili olası zorluklar, istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Önerilen ölçütlerin nasıl uygulanacağı; ölçütün tasarımı, veri toplama yöntemi, performansın ilişkilendirilmesi, başlangıç performans oranları, raporlama yöntemleri ve performans raporlarıyla bağlantılı olabilecek teşvikler dâhil olmak üzere çeşitli faktörlere bağlıdır.
ACC/AHA Performans Ölçütleri Ortak Komitesi (Ortak Komite), performans ölçütlerini kalite ölçütlerinden ayırmaktadır. Performans ölçütleri genellikle en yüksek kanıt düzeyinden, çoğunlukla klinik uygulama kılavuzlarındaki Sınıf 1 veya Sınıf 3 önerilerden seçilir. Bunlar yaygın olarak ulusal kalite iyileştirme çalışmaları, kamuya açık raporlama ve performansa dayalı ödeme programlarında kullanılmaktadır.
Buna karşılık kalite ölçütlerinin yararına ilişkin kanıtlar daha zayıftır veya gelişme aşamasındadır (örneğin Sınıf 2a veya 2b); bu nedenle yerel kalite iyileştirme çalışmaları için yararlı olabilirler, ancak henüz kamuya açık raporlama veya performansa dayalı ödeme programları için uygun değildirler.
Yeni ölçütler başlangıçta performans ölçütleri arasına alınma potansiyelleri açısından değerlendirilir. Kanıtların zayıf olabileceği veya uygulamaya ilişkin zorlukların anlaşılması için daha ileri değerlendirme ya da testlerin gerektiği ölçütlerin kalite ölçütleri olarak sınıflandırılması, ACC/AHA yazım komitesi üyeleri tarafından önerilebilir. Zaman içerisinde, daha fazla araştırma ve doğrulamayla birlikte kalite ölçütleri performans ölçütü statüsüne yükseltilebilir.
Yayımlanmış ACC/AHA performans ölçüm kılavuzu setleri, kardiyovasküler bakımdaki ilerlemelerin dönüştürülmesi ve yaygınlaştırılması açısından önemli uygulama araçlarıdır.
Boback Ziaeian, MD, PhD, FACC, FAHA
ACC/AHA Performans Ölçütleri Ortak Komitesi Başkanı
ÖNERİ SINIFI (GÜCÜ) |
|---|
Sınıf 1 (GÜÇLÜ) Yarar >>> Risk Önerilerin yazımında kullanılması önerilen ifadeler: •Önerilir.•Endikedir/yararlıdır/etkilidir/faydalıdır.•Uygulanmalıdır/verilmelidir/diğer.•Karşılaştırmalı etkililik ifadeleri†:◦Tedavi/strateji A, tedavi B’ye tercih edilerek önerilir/endikedir.◦Tedavi A, tedavi B’ye tercih edilmelidir. |
Sınıf 2a (ORTA) Yarar >> Risk Önerilerin yazımında kullanılması önerilen ifadeler: •Uygundur.•Yararlı/etkili/faydalı olabilir.•Karşılaştırmalı etkililik ifadeleri†:◦Tedavi/strateji A’nın tedavi B’ye tercih edilmesi muhtemelen önerilir/endikedir.◦Tedavi A’nın tedavi B’ye tercih edilmesi uygundur. |
Sınıf 2b (ZAYIF) Yarar ≥ Risk Önerilerin yazımında kullanılması önerilen ifadeler: •Uygun olabilir.•Düşünülebilir.•Yararlılığı/etkililiği bilinmemektedir, belirsizdir, kesin değildir veya yeterince ortaya konmamıştır. |
Sınıf 3: Yarar Yok (ORTA) Yarar = Risk (Genellikle yalnızca Kanıt Düzeyi A veya B kullanılır.) Önerilerin yazımında kullanılması önerilen ifadeler: •Önerilmez.•Endike değildir/yararlı değildir/etkili değildir/faydalı değildir.•Uygulanmamalıdır/verilmemelidir/diğer. |
Sınıf 3: ZARAR (GÜÇLÜ) Risk > Yarar Önerilerin yazımında kullanılması önerilen ifadeler: •Potansiyel olarak zararlıdır.•Zarara neden olur.•Artmış morbidite/mortalite ile ilişkilidir.•Uygulanmamalıdır/verilmemelidir/diğer. |
KANIT DÜZEYİ (KALİTESİ)‡ |
|---|
Düzey A •Birden fazla randomize kontrollü çalışmadan (RKÇ) elde edilen yüksek kaliteli kanıt‡•Yüksek kaliteli RKÇ’lerin meta-analizleri•Yüksek kaliteli kayıt çalışmalarıyla desteklenen bir veya daha fazla RKÇ |
Düzey B-R (Randomize) •Bir veya daha fazla RKÇ’den elde edilen orta kaliteli kanıt‡•Orta kaliteli RKÇ’lerin meta-analizleri |
Düzey B-NR (Randomize Olmayan) •İyi tasarlanmış ve iyi yürütülmüş bir veya daha fazla randomize olmayan çalışma, gözlemsel çalışma veya kayıt çalışmasından elde edilen orta kaliteli kanıt‡•Bu tür çalışmaların meta-analizleri |
Düzey C-LD (Sınırlı Veri) •Tasarım veya yürütme açısından sınırlılıkları bulunan randomize ya da randomize olmayan gözlemsel çalışmalar veya kayıt çalışmaları•Bu tür çalışmaların meta-analizleri•İnsanlarda yapılan fizyolojik veya mekanistik çalışmalar |
Düzey C-EO (Uzman Görüşü) •Klinik deneyime dayalı uzman görüşü uzlaşısı |
Öneri Sınıfı (COR) ve Kanıt Düzeyi (LOE) birbirinden bağımsız olarak belirlenir. Herhangi bir Öneri Sınıfı, herhangi bir Kanıt Düzeyi ile eşleştirilebilir.
Kanıt Düzeyi C olan bir öneri, önerinin zayıf olduğu anlamına gelmez. Kılavuzlarda ele alınan birçok önemli klinik soru, klinik araştırmalara uygun olmayabilir. Randomize kontrollü çalışmalar bulunmasa bile belirli bir testin veya tedavinin yararlı ya da etkili olduğu konusunda çok güçlü bir klinik uzlaşı bulunabilir.
* Girişimin sonucu veya sonlanımı belirtilmelidir: daha iyi bir klinik sonlanım, tanısal doğrulukta artış veya ek prognostik bilgi.
† Karşılaştırmalı etkililik önerilerinde (yalnızca Öneri Sınıfı 1 ve 2a; Kanıt Düzeyi A ve B), karşılaştırma fiilleri kullanılmasını destekleyen çalışmalar, değerlendirilen tedavi veya stratejiler arasında doğrudan karşılaştırmalar içermelidir.
‡ Kanıt kalitesini değerlendirme yöntemi gelişmeye devam etmektedir. Bu süreç; standartlaştırılmış, yaygın kullanılan ve tercihen doğrulanmış kanıt derecelendirme araçlarının uygulanmasını ve sistematik derlemelerde bir Kanıt Değerlendirme Komitesinin sürece dâhil edilmesini kapsamaktadır.
Kısaltmalar: COR, Öneri Sınıfı; EO, uzman görüşü; LD, sınırlı veri; LOE, Kanıt Düzeyi; NR, randomize olmayan; R, randomize; RKÇ, randomize kontrollü çalışma.
3. Giriş
Ortak Komite, 2025 yılında **“Atriyal Fibrilasyonu veya Atriyal Flutterı Olan Erişkinler İçin 2016 ACC/AHA Klinik Performans ve Kalite Ölçütlerinin 2020 Güncellemesi”**³ ile **“Atriyal Fibrilasyonu veya Atriyal Flutterı Olan Erişkinler İçin 2016 ACC/AHA Klinik Performans ve Kalite Ölçütleri”**⁴ belgelerindeki ölçütlerin güncellenmesi sürecini başlatmak üzere yazım komitesini topladı. Yazım komitesi ayrıca **“2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Atriyal Fibrilasyonun Tanı ve Yönetimi Kılavuzu”**na⁵ uygun olarak AF’li hastaların bakımını değerlendirmeye yönelik yeni ölçütler geliştirmekle görevlendirildi.
Bu güncellenmiş performans ölçüm seti, hastane içi bakımı ve ayaktan tedavi ortamındaki sürekli bakımı ele almaktadır. Kılavuzlarda önerilen tüm Sınıf 1 (güçlü) ve Sınıf 3 (yarar sağlamayan veya zararlı olan ve kaçınılması gereken) süreçler, performans ölçütlerine dâhil edilmek üzere değerlendirildi.
ACC ve AHA’nın klinik uygulama kılavuzlarında kullandığı güncel Öneri Sınıfı ve Kanıt Düzeyi sınıflandırma sistemi, Tablo 1’de gösterilmektedir. Yazım komitesi, ölçütlerin geliştirilmesinde kullanılan önerilerin gücünü değerlendirmenin yanı sıra; uygulanabilirlikle ilgili güçlükleri, gelişmekte olan bilimsel kanıtları ve belirli veya daha az yaygın klinik senaryolardaki uygulamaları da bazı ölçütlerin performans ölçütü yerine kalite ölçütü olarak belirlenmesinin gerekçeleri arasında değerlendirdi.
Bir bakım sürecinin değeri de (yarar ve maliyet) dikkate alındı. Yayımlanmış yüksek kaliteli maliyet-etkililik çalışmaları, bir bakım sürecine ilişkin Sınıf 1 kılavuz önerisinin ACC/AHA standartlarına göre düşük değerli olduğunu gösteriyorsa bu öneri performans ölçütü olarak dâhil edilmedi.
Ölçüm setinde yer alan AF’ye ilişkin performans ölçütleri Tablo 2’de kısaca özetlenmiştir. Bu tabloda ölçüt numarası, ölçüt başlığı ve bakım ortamının yanı sıra ölçütlere karşılık gelen önerilerin Öneri Sınıfı ve Kanıt Düzeyi hakkında bilgi verilmektedir.
Ayrıntılı ölçüt tanımlamaları (Ek A), yalnızca Tablo 2’de yer alan bilgileri değil; ölçütün açıklaması, pay, payda (payda dışlama ölçütleri ve istisnaları dâhil), ölçütün gerekçesi, ölçütü destekleyen kılavuz, ölçüm dönemi, veri kaynağı ve sorumluluğun atfedilmesi gibi daha ayrıntılı bilgileri de sunmaktadır.
Ölçütlerin payda dışlama ölçütleri ve istisnaları aşağıdaki tanımlara göre belirlenmiştir: Dışlama ölçütleri genellikle mutlak kabul edilirken istisnalar, olası kontrendikasyonların veya komorbiditelerin dikkate alınmasına olanak sağlar. Dışlama ölçütü bulunan hastalar, hastanın pay koşulunu karşılayıp karşılamadığı belirlenmeden önce başlangıçta paydadan çıkarılır. Belgelenmiş istisnaları bulunan hastalar ise yalnızca pay koşulunu karşılamadıkları takdirde paydadan çıkarılır. İstisnalar, bir tedavinin veya işlemin yararları ile risklerinin değerlendirilmesinde sağlık hizmeti sunucusunun takdir yetkisini kullanabilmesine olanak sağlamayı amaçlamaktadır.
Yazım komitesi tarafından geliştirilen AF ölçüm seti, Tablo 2 ve Ek A’da gösterildiği üzere 5’i performans ölçütü ve 16’sı kalite ölçütü olmak üzere toplam 21 ölçüt içermektedir. Yazım komitesi, bu ölçüm setinin uygulanmasının klinisyenlerin ve sağlık kuruluşlarının kanıta dayalı önerilere odaklanmasını sağlayarak klinik bakımdaki kaliteyi ve hakkaniyeti artıracağını belirtmektedir. Performans ve kalite ölçütleri, sağlık hizmetlerinin kalitesini iyileştirmek amacıyla kılavuza dayalı bakımın klinik uygulamaya aktarılmasını hızlandırmayı amaçlamaktadır.⁶⁻⁸
Ölçüt No. | Ölçütün Başlığı | Bakım Ortamı | Sorumluluğun Atfedildiği Birim | Ölçüt Alanı | Öneri Sınıfı/Kanıt Düzeyi |
|---|---|---|---|---|---|
Performans Ölçütleri | |||||
PM-1 | Yeni Tanı Konmuş AF İçin Temel Klinik Değerlendirme | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tanı | Sınıf 1, KD B-NR; |
PM-2 | AF İçin Kapsamlı Bakım ve İkincil Korunma | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Hasta eğitimi, | Sınıf 1, KD B-R; |
PM-3 | AF veya AFL İçin İnme Risk Skorunun Belgelenmesi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Risk değerlendirmesi | Sınıf 1, KD B-NR |
PM-4 | AF veya AFL İçin Endikasyon Varsa DOAK Reçete Edilmesi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A; |
PM-5 | PKG Uygulanan AF’li Hastalarda DOAK’lar ve İkili Tedavi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
Kalite Ölçütleri | |||||
QM-1 | Hakkaniyetli AF Yönetimi | Yatan hasta, | Sağlık kuruluşu | Tedavi | Sınıf 1, KD B-NR |
QM-2 | AF’li Hastalarda Kardiyak Cerrahi Sırasında Sol Atriyal Apendiksin Dışlanması | Yatan hasta | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
QM-3 | AF ve Kronik Koroner Hastalığı Olan Hastalarda Antitrombotik Tedavi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-R |
QM-4 | Mekanik Kalp Kapağı veya Mitral Stenozu Bulunan AF’li Hastalarda DOAK’ların Uygunsuz Kullanımı | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-R; |
QM-5 | Şiddetli KBH’si Bulunan AF’li Hastalarda Uygunsuz DOAK Seçimi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-R; |
QM-6 | AF’de Ritim Kontrolü ve Hız Kontrolü Stratejileri İçin Ortak Karar Verme | Ayaktan hasta | Bireysel uygulayıcı | Hasta eğitimi, | Sınıf 1, KD B-NR |
QM-7 | Kontrolsüz AF’li Hastalarda Akut Hız Kontrolü | Yatan hasta | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-R; |
QM-8 | AF’li Hastalara Flekainid veya Propafenonun Uygunsuz Reçete Edilmesi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 3: Zarar, KD B-R |
QM-9 | AF’li Hastalarda Sinüs Ritminin Sürdürülmesi veya Ventrikül Hızının Kontrolü İçin Dronedaronun Uygunsuz Reçete Edilmesi | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 3: Zarar, KD B-R |
QM-10 | AF’li Hastalarda Dofetilid Tedavisinin Hastanede Başlanması | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
QM-11 | Semptomatik AF veya AFL’si Bulunan Hastalarda Kateter Ablasyonu | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
QM-12 | AF Ablasyonunda Primer Lezyon Seti Olarak Pulmoner Ven İzolasyonu | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
QM-13 | AF İçin Kateter Ablasyonu Uygulanan Hastalarda Periprosedürel Oral Antikoagülasyon | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-NR; |
QM-14 | HFrEF’li Hastalarda AF İçin Ritim Kontrolü | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD B-NR |
QM-15 | AF ve HFrEF’si Bulunan Hastalarda Kateter Ablasyonu | Yatan hasta, | Bireysel uygulayıcı, | Tedavi | Sınıf 1, KD A |
QM-16 | Akut Tıbbi Hastalık veya Cerrahi Sırasında AF | Yatan hasta | Sağlık kuruluşu | Hasta eğitimi | Sınıf 1, KD B-NR |
Kısaltmalar: AF, atriyal fibrilasyon; AFL, atriyal flutter; DOAK, doğrudan etkili oral antikoagülan; HFrEF, düşük ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliği; KBH, kronik böbrek hastalığı; KD, Kanıt Düzeyi; KKH, kronik koroner hastalık; NR, randomize olmayan; PKG, perkütan koroner girişim; PM, performans ölçütü; PVI, pulmoner ven izolasyonu; QM, kalite ölçütü; R, randomize; SAA, sol atriyal apendiks; OKV, ortak karar verme; ÖS, Öneri Sınıfı. | |||||
3.1. Sorunun Kapsamı
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki erişkin nüfusun %4,5’inden fazlasını oluşturan 10,5 milyondan fazla Amerikalı erişkin hâlen AF tanısı taşımaktadır.⁹ Yaşam boyu AF gelişme riskinin 3 kişide 1 olduğu tahmin edilmektedir.¹⁰˒¹¹ AF, sağlık hizmetlerinden daha fazla yararlanılması ve daha yüksek maliyetlerle ilişkilidir.¹²
Amerika Birleşik Devletleri’nde ticari sağlık sigortasına sahip (United Healthcare) hastalara ait idari sigorta talep veri tabanı olan Optum’dan elde edilen ABD verileri kullanıldığında, AF’si olmayan hastalarla karşılaştırıldığında yeni tanı AF’si olan hastalarda hastane başvurusu riskinin arttığı ve kardiyovasküler nedenli acil servis başvurularının daha fazla olduğu görülmüştür (rölatif risk: 2,41 [%95 GA: 2,35–2,47]).¹³
Dolayısıyla AF maliyetli bir hastalıktır. Optum verileri, AF’li bireylerin yıllık sağlık hizmeti maliyetinin 63.031 ABD doları olduğunu ve bu tutarın AF’si olmayan bireylerden 27.896 ABD doları daha fazla olduğunu göstermektedir.¹³ Kamu ve özel sağlık sigortası verilerini inceleyen araştırmacılar, AF’nin 2016 yılı ABD doları değeriyle sağlık harcamalarının 28,4 milyar dolarlık bölümünü oluşturduğunu tahmin etmiştir (%95 GA: 24,6–33,8 milyar dolar).¹⁴
AF, ölüm riskinde 1,5–2 kat artışla ilişkilidir¹⁵˒¹⁶; çalışmalar mortalite riskinin kadınlarda erkeklerden daha yüksek olabileceğini düşündürmektedir.¹⁵ Meta-analizlerde AF ayrıca aşağıdakiler dâhil olmak üzere çok sayıda olumsuz sonlanım riskindeki artışla ilişkilendirilmiştir:
•İnme riskinde 2,4 kat artış¹⁶•Bilişsel bozukluk veya demans riskinde 1,5 kat artış¹⁷•Miyokard enfarktüsü riskinde 1,5 kat artış¹⁸•Ani kardiyak ölüm riskinde 2 kat artış¹⁹•Kalp yetersizliği riskinde 5 kat artış¹⁶•Kronik böbrek hastalığı riskinde 1,6 kat artış¹⁶•Periferik arter hastalığı riskinde 1,3 kat artış¹⁶Yakın tarihli kanıtlar, inmeden farklı olarak birden fazla organı etkileyen sistemik emboli riskinde anlamlı bir artış bulunduğunu göstermektedir.²⁰ Medicare yararlanıcılarında AF tanısından sonraki 5 yıl içerisinde en sık görülen sonlanım ölüm olmuştur (1. yılda %19,5; 5. yılda %48,8).²¹ Ölümden sonra en sık görülen tanı kalp yetersizliği (%13,7), ardından yeni başlangıçlı inme (%7,1), gastrointestinal kanama (%5,7) ve miyokard enfarktüsü (%3,9) olmuştur.²¹
**“2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Atriyal Fibrilasyonun Tanı ve Yönetimi Kılavuzu”**⁵ ve QM-1’de ayrıntılı biçimde açıklandığı üzere, özellikle yeterince temsil edilmeyen ırksal ve etnik gruplara mensup bireylerde, kadınlarda²² ve sağlığın olumsuz sosyal belirleyicilerine maruz kalanlarda AF bakımı ve klinik sonuçlarındaki eşitsizlikler sıklıkla belgelenmiştir.²³˒²⁴
Bakımdaki eksikliklere örnek olarak yakın zamanda yayımlanan bir meta-analizde, AF’li Beyaz hastalarla karşılaştırıldığında Siyah (olasılık oranı: 0,68 [%95 GA: 0,56–0,83]), Hispanik (olasılık oranı: 0,72 [%95 GA: 0,63–0,82]) ve Asyalı (olasılık oranı: 0,64 [%95 GA: 0,48–0,86]) hastaların AF için kateter ablasyonu uygulanma olasılığının anlamlı derecede daha düşük olduğu bildirilmiştir.²⁵
Klinik sonuçlardaki eşitsizlikler de sıklıkla bildirilmektedir. Küresel Hastalık Yükü verilerine göre 2021 yılında AF’li kadın hastalarda mortalite (204.247 [%95 belirsizlik aralığı: 167.703–228.405]), AF’li erkek hastalara kıyasla (134.700 [%95 belirsizlik aralığı: 120.296–145.862]) daha yüksekti.²⁶
Sağlığın sosyal belirleyicileri açısından, 2011–2022 yılları arasında AF tanısı alan bireyleri içeren ve yakın zamanda yayımlanan ülke çapındaki bir Danimarka kayıt çalışması; sağlık hizmetlerine evrensel erişime rağmen, yüksek gelirli veya yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerle karşılaştırıldığında ortalama aile geliri daha düşük olan bireylerin yaşamlarından 2,51 yıl, eğitim düzeyi daha düşük olanların ise 1,75 yıl kaybettiğini bildirmiştir.²⁷
Sağlık hizmetlerindeki eşitsizliklerin devam etmesi nedeniyle **“2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Atriyal Fibrilasyonun Tanı ve Yönetimi Kılavuzu”**⁵; AF’li hastalara cinsiyet ve toplumsal cinsiyet çeşitliliği,²⁸ ırk ve etnik köken²² veya sağlığın olumsuz sosyal belirleyicilerinden²³˒²⁴ bağımsız olarak, yaşam kalitesini iyileştirmek ve olumsuz sonuçları önlemek amacıyla kılavuzların önerdiği inme riskini azaltıcı tedavilerin yanı sıra endikasyonlarına göre ritim veya hız kontrolü stratejileri ile yaşam tarzı risk faktörlerine yönelik değişikliklerin hakkaniyetli biçimde sunulmasını önermiştir (Öneri Sınıfı 1, Kanıt Düzeyi B-NR).
Son yıllarda AF’nin önlenmesine yönelik çok sayıda ilerleme ortaya çıkmış ve bu gelişmeler yeni klinik yönetim kılavuzlarıyla sonuçlanmıştır.⁵ Yaşam tarzı faktörlerinin değiştirilmesine yönelik yeni vurgu; tromboemboli riskinin sınıflandırılması ve profilaksisine sürekli önem verilmesi; ritim kontrolü stratejilerini destekleyen yeni veriler ve AF yükü ile AF’nin olumsuz sonuçlarını azaltmaya yönelik girişimsel yaklaşımların rolü, Amerika Birleşik Devletleri’nde çalışan klinisyenler için artık geçerli olan kanıta dayalı performans ve kalite ölçütlerini gerektiren birçok yeni önerinin temelini oluşturmaktadır.
3.2. Endüstri ve Diğer Kuruluşlarla İlişkilerin Beyanı
Ortak Komite, endüstri veya diğer kuruluşlarla ilişkilerden (relationships with industry or other entities; RWI) kaynaklanabilecek gerçek, potansiyel veya algılanan çıkar çatışmalarından kaçınmak için her türlü çabayı göstermektedir. ACC/AHA’nın RWI politikasına ilişkin bilgilere çevrim içi olarak ulaşılabilir.
Yazım komitesinin tüm üyelerinin ve bu belgenin hakemleri olarak görev yapmak üzere seçilen kişilerin, mevcut tüm ilişkilerini ve bu yazım çalışmasının başlatılmasından önceki 12 ay içinde var olan ilişkilerini beyan etmeleri zorunlu tutulmuştur. ACC/AHA politikası ayrıca yazım komitesi başkanının ve yazım komitesi üyelerinin en az %50’sinin konuyla ilişkili herhangi bir RWI’sinin bulunmamasını gerektirmektedir. Yazım komitesi üyeleri, kendilerine özgü RWI’lerinin ilişkili olabileceği bölümlerin yazımına veya bu bölümlere ilişkin oylamalara katılamaz.
Yazım komitesindeki görev süresi boyunca yeni bir RWI geliştiren herhangi bir yazım komitesi üyesinin, durumu personele yazılı olarak bildirmesi gerekmektedir. Bu beyanlar, Ortak Komite ve yazım komitesi üyeleri tarafından periyodik olarak gözden geçirilmektedir. Belgeyle ilgili olan yazar ve hakem RWI’leri eklerde sunulmuştur: Yazım komitesi üyelerinin kapsamlı RWI bilgileri Ek B’de, hakemlerin kapsamlı RWI bilgileri ise Ek C’de yer almaktadır.
Yazım komitesinin çalışması, herhangi bir ticari destek olmaksızın yalnızca ACC ve AHA tarafından desteklenmiştir. Amerikan Klinik Eczacılık Koleji ve Kalp Ritmi Derneği bu projede iş birliği yapan kuruluşlar olarak görev almıştır. Yazım komitesi üyeleri bu çalışma için zamanlarını gönüllü olarak ayırmıştır. Yazım komitesi toplantıları gizli tutulmuş ve toplantılara yalnızca yazım komitesi üyeleri ile ACC ve AHA personeli katılmıştır. Bu ölçütlerin geliştirilmesine en doğrudan katkı sağlayan klinik uygulama kılavuzları ve bilimsel bildiriler Tablo 3’te gösterilmektedir.
2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Atriyal Fibrilasyonun Tanı ve Yönetimi Kılavuzu5 |
Atriyal Fibrilasyonu veya Atriyal Flutterı Olan Erişkinler İçin 2016 ACC/AHA Klinik Performans ve Kalite Ölçütlerinin 2020 Güncellemesi3 |
Atriyal Fibrilasyonu veya Atriyal Flutterı Olan Erişkinler İçin 2016 ACC/AHA Klinik Performans ve Kalite Ölçütleri4 |
Kısaltmalar: ACC, Amerikan Kardiyoloji Koleji; ACCP, Amerikan Klinik Eczacılık Koleji; AHA, Amerikan Kalp Derneği; HRS, Kalp Ritmi Derneği. |
4. Metodoloji
4.1. Literatür İncelemesi
Yazım komitesi, AF ölçüm setini geliştirirken ölçütlerin yapısını potansiyel olarak etkileyebilecek kanıta dayalı kılavuzları ve bilimsel bildirileri gözden geçirdi.
4.2. Ölçütlerin Tanımlanması ve Seçilmesi
Yazım komitesi, Tablo 4’te listelenen bir dizi ek faktörü değerlendirdi. Potansiyel etki, kamuya açık raporlamaya ve performansa dayalı ödemeye uygunluk, geçerlilik, güvenilirlik ve uygulanabilirlik dikkate alındı. Yazım komitesi ayrıca bakımdaki mevcut eksikliklere ilişkin ulaşılabilir bilgileri inceledi.
1. Kanıta Dayalılık | |
Hasta sonuçlarını iyileştirmede yararlı, etkisi yüksek bir alan |
|
2. Ölçüt Seçimi | |
Ölçütün tanımı | (a) Ölçütün uygulandığı hasta grubu (payda) ve ölçüte uyumun sağlandığı hasta grubu (pay) açıkça tanımlanmış ve klinik açıdan anlamlıdır. |
Ölçüt istisnaları ve dışlama ölçütleri | (b) İstisnalar ve dışlama ölçütleri kanıtlarla desteklenmektedir. |
Güvenilirlik | (c) Ölçüt, farklı kuruluşlarda ve sağlık hizmeti sunum ortamlarında tekrarlanabilir niteliktedir. |
Görünüş geçerliliği | (d) Ölçüt, değerlendirmeyi amaçladığı unsuru değerlendiriyor görünmektedir. |
Kapsam geçerliliği | (e) Ölçüt, bakımın anlamlı yönlerinin büyük bölümünü kapsamaktadır. |
Yapı geçerliliği | (f) Ölçüt, bakımın aynı yönünü değerlendiren diğer ölçütlerle iyi düzeyde korelasyon göstermektedir. |
3. Ölçütün Uygulanabilirliği | |
Makul çaba ve maliyet | (a) Ölçüt için gerekli veriler makul bir çaba ve maliyetle elde edilebilir. |
Makul süre | (b) Ölçüt için gerekli veriler, veri toplanmasına izin verilen süre içinde elde edilebilir. |
4. Hesap Verebilirlik | |
Eyleme dönüştürülebilirlik | (a) Sorumlu tutulan kişiler veya kuruluşlar bakım sürecini ya da sonucu etkileyebilir. |
İstenmeyen sonuçlardan kaçınma | (b) Ölçütle ilişkili olumsuz ve istenmeyen sonuçların ortaya çıkma olasılığı düşüktür. |
Thomas ve arkadaşlarından30 izin alınarak yeniden yayımlanmıştır. © 2018 American Heart Association, Inc. ve American College of Cardiology Foundation. Kısaltmalar: ACC, Amerikan Kardiyoloji Koleji; AHA, Amerikan Kalp Derneği. | |
5. AHA/ACC Atriyal Fibrilasyon Ölçüm Seti
5.1. Atriyal Fibrilasyon Ölçüm Setinin Değerlendirilmesi
Yazım komitesi, mevcut kılavuzları gözden geçirdikten sonra AF ile ilgili güncel bilimsel gelişmeleri yansıtmak üzere hangi ölçütlerin revize edilmesi gerektiğini tartıştı ve yeni performans veya kalite ölçütlerine temel oluşturabilecek kılavuz önerilerini belirledi. Yazım komitesi ayrıca kamuya açık mevcut ölçüm setlerini de gözden geçirdi.
Bu alt bölümler, önceki ölçütlerde yapılan değişikliklerin bir özetini sunmakta ve hem hastane içi hem de ayaktan bakım ortamları için yeni ölçütlerin neden oluşturulduğunu açıklamaktadır.
5.2. Kullanımdan Kaldırılan Ölçütler
Yazım komitesi, “Atriyal Fibrilasyonu veya Atriyal Flutterı Olan Erişkinler İçin 2016 ACC/AHA Klinik Performans ve Kalite Ölçütleri” belgesindeki bazı ölçütleri kullanımdan kaldırmaya karar verdi.⁴ Bu ölçütler ve kullanımdan kaldırılmalarına ilişkin kısa gerekçeler Tablo 5’te sunulmuştur.
Ölçüt No.* | Bakım Ortamı | Ölçütün Başlığı | Ölçütün Kullanımdan Kaldırılma Gerekçesi |
|---|---|---|---|
QM-2 | Yatan hasta | Atriyal Fibrilasyon/Atriyal Flutter: Taburculuk Öncesinde ACE İnhibitörü veya ARB Reçete Edilmesi (Yatan Hasta) | Güncelliğini yitirmiş olan bu öneri, 2023 AF Kılavuzu’nda5 yer almamaktadır. Kalp yetersizliğinin daha ayrıntılı farmakolojik yönetimi, kalp yetersizliği kılavuzlarında ele alınmaktadır. |
QM-3 | Yatan hasta | Atriyal Fibrilasyon: Kalıcı Atriyal Fibrilasyonu Olan Hastalara Ritim Kontrolü Amacıyla Taburculuk Öncesinde Antiaritmik İlaçların Uygunsuz Reçete Edilmesi (Yatan Hasta) | Makul bir ifade olmasına rağmen bu öneri, dronedaron bağlamı dışında, 2023 AF Kılavuzu’nda5 artık yer almamaktadır. |
QM-12 | Ayaktan hasta | Atriyal Fibrilasyon: Kalıcı Atriyal Fibrilasyonu Olan Hastalara Ritim Kontrolü Amacıyla Antiaritmik İlaçların Uygunsuz Reçete Edilmesi (Ayaktan Hasta) | Makul bir ifade olmasına rağmen bu öneri, dronedaron bağlamı dışında, 2023 AF Kılavuzu’nda5 artık yer almamaktadır. |
* Tablonun ilk sütunundaki ölçüt numaraları, 2016 ACC/AHA AF Performans Ölçütleri Belgesi’ndeki ölçütlere karşılık gelmektedir.4 Kısaltmalar: ACEI, anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü; AF, atriyal fibrilasyon; ARB, anjiyotensin reseptör blokeri; HF, kalp yetersizliği; QM, kalite ölçütü. | |||
5.3. Revize Edilen Ölçütler
Yazım komitesi, 2016 ACC/AHA AF Performans Ölçütleri Belgesinin 2020 Güncellemesindeki 4 ölçütü³ ve 2016 ACC/AHA AF Performans Ölçütleri Belgesindeki 5 ölçütü⁴ gözden geçirerek bunlarda değişiklikler yaptı. Bu değişiklikler Tablo 6’da özetlenmiştir.
Sekiz ölçüt, güncellenmiş ölçüm setinde birleştirilerek 4 ölçüt hâline getirildi. Tablo 6’da bakım ortamı ve ölçüt başlığı dâhil olmak üzere güncellenen ölçütlere ilişkin bilgiler ve yapılan değişikliklerin kısa gerekçeleri sunulmaktadır.
Ölçüt No. | Ölçütün Durumu | Bakım Ortamı | Ölçütün Başlığı | Yapılan İşlem ve Klinik Gerekçe | Ek Gerekçe veya Sınıflandırma Gerekçesi |
|---|---|---|---|---|---|
Revize Edilen Ölçütler | |||||
PM-1 ve PM-4 | Revize edildi ve birleştirildi | Yatan hasta, | Atriyal Fibrilasyon veya Atriyal Flutter: Taburculuk Öncesinde Belgelenmiş CHA2DS2-VASc Risk Skoru (Yatan Hasta) | İki ölçüt, yatan hasta ve ayaktan hasta ortamlarını kapsayan tek bir ölçütte birleştirildi. | Klinik bakımla ilgili niteliksel veya anlamlı farklılıkların bulunmaması nedeniyle açıklık sağlamak amacıyla birleştirildi. |
PM-2 ve PM-5 | Revize edildi ve birleştirildi | Yatan hasta, | Atriyal Fibrilasyon veya Atriyal Flutter: Taburculuk Öncesinde Antikoagülasyon Reçete Edilmesi (Yatan Hasta) | İki ölçüt, yatan hasta ve ayaktan hasta ortamlarını kapsayan tek bir ölçütte birleştirildi. | Klinik bakımla ilgili niteliksel veya anlamlı farklılıkların bulunmaması nedeniyle açıklık sağlamak amacıyla birleştirildi. |
QM-5 ve QM-14 | Revize edildi ve birleştirildi | Yatan hasta, | Mekanik Kalp Kapağı Bulunan AF’li Hastalarda Doğrudan Trombin veya Faktör Xa İnhibitörünün Uygunsuz Reçete Edilmesi | İki ölçüt, yatan hasta ve ayaktan hasta ortamlarını kapsayan tek bir ölçütte birleştirildi. | Klinik bakımla ilgili anlamlı farklılıkların bulunmaması nedeniyle birleştirildi. |
QM-6 ve QM-15 | Revize edildi ve birleştirildi | Yatan hasta, | Son Dönem Böbrek Hastalığı Bulunan veya Diyaliz Uygulanan AF’li Hastalarda Doğrudan Trombin veya Faktör Xa İnhibitörünün (Rivaroksaban veya Edoksaban) Uygunsuz Reçete Edilmesi | Ölçüt, edoksabanın yeniden dâhil edilmesi nedeniyle güncellendi. | Edoksabanı kapsayacak ve 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS AF Kılavuzu’nu5 yansıtacak biçimde güncellendi. |
QM-9 | Revize edildi | Yatan hasta | AF İçin Kateter Ablasyonu Uygulanan ve İşlem Sırasında veya Sonrasında Antikoagülasyon Tedavisi Verilmeyen Hastalar | AF için kateter ablasyonu uygulanan hastalarda bir DOAK veya varfarin ile kesintisiz ya da minimal düzeyde kesintiye uğratılmış terapötik oral antikoagülasyon kullanılmasına ilişkin 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS AF Kılavuzu’ndaki5 değişiklikleri yansıtacak biçimde güncellendi. | Kateter ablasyonu işlemleri sırasında antikoagülasyona ilişkin güncel kılavuz önerilerinin ölçüte aktarılması amaçlandı. |
Yeni Kalite Ölçütleri | |||||
QM-14 | Yeni kalite ölçütü | Yatan hasta, | HFrEF’li Hastalarda AF İçin Ritim Kontrolü | Kalp yetersizliğinin kötüleşme riskini en aza indirmek ve sağkalım sonuçlarını iyileştirmek açısından hasta güvenliği için önemlidir. | Ritim kontrolünün denenmesi ile gerçekten başarıyla sağlanmasını birbirinden ayırmanın güç olması kesinliği sınırlandırmaktadır. |
QM-15 | Yeni kalite ölçütü | Yatan hasta, | AF ve HFrEF’si Bulunan Hastalarda Kateter Ablasyonu | Güçlü kanıtlar, HFrEF’de ablasyonla klinik sonuçların iyileştiğini desteklemektedir; ancak ablasyon kullanımı tutarsızlığını sürdürmektedir. | Hasta heterojenliği, komorbiditeler ve kurumların uzmanlık düzeyi tedavi kararlarını ve sonuçları etkilemektedir. |
QM-16 | Yeni kalite ölçütü | Yatan hasta | Akut Tıbbi Hastalık veya Cerrahi Sırasında AF | Hasta merkezli bakım açısından önemlidir ve yerel bakım kalitesini iyileştirmede yararlı olabilir. | Performans ölçütü için gerekli kriterlerin tümünü karşılamamaktadır. Ölçütün uygulanabilirliğini ve hesap verebilirliğini destekleyen kanıtlar şu anda mevcut değildir. |
Not: İlk bölümdeki ölçüt numaraları, 2016 ACC/AHA AF Performans Ölçütleri Belgesi ile bu belgenin 2020 güncellemesindeki ölçütlere karşılık gelmektedir.3,4
Kısaltmalar: ACC, Amerikan Kardiyoloji Koleji; ACCP, Amerikan Klinik Eczacılık Koleji; AF, atriyal fibrilasyon; AHA, Amerikan Kalp Derneği; CHA2DS2-VASc, konjestif kalp yetersizliği, hipertansiyon, ≥75 yaş (iki puan), diabetes mellitus, geçirilmiş inme veya geçici iskemik atak ya da tromboemboli (iki puan), vasküler hastalık, 65–74 yaş ve cinsiyet kategorisi; DOAK, doğrudan etkili oral antikoagülan; HFrEF, düşük ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliği; HRS, Kalp Ritmi Derneği; PM, performans ölçütü; QM, kalite ölçütü.
5.4. Yeni Ölçütler
Yazım komitesi, AF’yi ele alan kapsamlı bir ölçüt listesi oluşturdu. Bu set, 5 performans ölçütü ve 16 kalite ölçütü olmak üzere toplam 21 ölçüt içermektedir. Beş performans ölçütünün 3’ü ve 16 kalite ölçütünün 14’ü yenidir. Tablo 7’de ölçütlerin listesi, bakım ortamına ilişkin bilgiler ve kısa gerekçeleriyle birlikte sunulmuştur.
Performans ölçütleri, genellikle bakım kalitesindeki anlamlı eksiklikleri hedefleyen ve Sınıf 1 klinik uygulama kılavuzu önerilerine dayanan ölçütlerdir. Kalite ölçütlerinin ise olası uygulanabilirlik sorunları, gelişmekte olan klinik kanıtlar veya belirli ya da daha az yaygın klinik senaryolar nedeniyle şu aşamada performans ölçütü olarak kullanılmaya uygun olmadığına karar verilmiştir.
Ek kanıtların önerilen kalite ölçütlerinin önemini desteklemesi durumunda, bu ölçütler gelecekte performans ölçütlerine dönüştürülebilir. Performans ve kalite ölçütleri, klinisyenlerin hastalarına sundukları bakımın kalitesindeki eksiklikleri azaltmalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.
Ölçütler, hedefin daha yüksek ve ideal olarak %100’e yaklaşan bir performans puanına ulaşmak olduğu standart bir formatta yapılandırılmıştır. Her bir ölçütün yapısı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Ek A’daki tanımlamalara bakınız.
6. İleri Araştırma Alanları
AF’nin değerlendirilmesi ve tedavisine yönelik ek araştırmalara gereksinim vardır. AF’yi saptama kapasitesine sahip tüketici tipi giyilebilir cihazların kullanımı giderek artmasına rağmen, bu cihazların en uygun kullanım alanları ve elde edilen verilerin yorumlanıp yanıtlanmasını sağlayacak en verimli iş akışları konusunda topluma ve klinisyenlere yol gösterecek araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
AF’nin ikincil korunmasına katkı sağlayan yaşam tarzı değişikliklerini destekleyen güçlü kanıtlara karşın, bu konuyla ilişkili iki eksiklik devam etmektedir: Birincisi, birincil korunma stratejilerini açıklığa kavuşturacak benzer ölçüde titiz randomize çalışmalara ihtiyaç vardır. İkincisi, başarılı yaşam tarzı değişikliklerinin AF riskini etkileyebildiğine ilişkin kanıtlar bulunmasına rağmen, bu kanıtların klinik uygulamaya aktarılmasını sağlayacak en etkili uygulama stratejilerinin araştırılması gerekmektedir.
Tromboembolik komplikasyonları önlemek amacıyla antikoagülasyon için en uygun adayları belirlemeye yönelik risk sınıflandırması, zararları en aza indirirken yararların artırılmasına yardımcı olmuş olsa da mevcut risk skorları kusursuz değildir. Bu nedenle daha doğru ve aynı zamanda kolay uygulanabilir değerlendirme stratejilerine ihtiyaç vardır.
Yeni ilaçlara ve sol atriyal apendiksin dışlanmasına yönelik yeni girişimsel yaklaşımlara ilişkin çalışmalar da dâhil olmak üzere, kanama riskini daha da azaltırken tromboemboli riskini en aza indirmeyi amaçlayan farklı yaklaşımlara ilişkin araştırmalara öncelik verilmeye devam edilmelidir.
Kronik böbrek hastalığında, özellikle evre 5 kronik böbrek hastalığında tromboprofilaksi için en güvenli ve en etkili yaklaşımlar tartışmalıdır ve bu konu daha fazla araştırmayı hak eden bir alan olmayı sürdürmektedir.
AF’ye yönelik kateter ablasyonu ve cerrahi ablasyon işlemleri gelişmeye devam etmektedir. Son olarak darbeli alan ablasyonunun (pulse field ablation) hızla kullanıma girmesi, uygun hasta seçimi ve işlem yöntemlerine ilişkin araştırmaların sürdürülmesini gerekli kılmaktadır.
Cinsiyet, ırk ve etnik köken ile sağlığın sosyal belirleyicilerine göre kanıta dayalı ve kılavuzların önerdiği bakımın alınmasında önemli eşitsizlikler bulunmaktadır. Kılavuza dayalı bakımdaki eksiklikleri azaltmaya ve ortadan kaldırmaya yönelik kanıta dayalı, etkili stratejiler için çok daha güçlü bir bilimsel temel oluşturulması gerekmektedir.³¹
Kardiyak amiloidozu veya kompleks konjenital kalp hastalığı bulunan bireyler gibi özel popülasyonlarda AF’nin kanıta dayalı yönetimine rehberlik edecek ek verilere ihtiyaç vardır.
Son olarak, AF’nin altta yatan çok sayıda mekanizmanın “ortak son yolu” olduğunun giderek daha fazla kabul edilmesi; her biri potansiyel olarak kendine özgü korunma, risk sınıflandırması ve tedavi yöntemleri gerektiren hastalar arasındaki önemli heterojenlikleri ayrıştırmak için araştırmaların sürdürülmesini gerekli kılmaktadır.
6.1. Makale Bilgileri
Performans ölçütü belgesi (bundan sonra “Ölçüt” olarak anılacaktır) bir klinik uygulama kılavuzu değildir, tıbbi bakım standardı oluşturmaz ve olası tüm kullanım alanları açısından test edilmemiştir.
Ölçüt, telif hakkıyla korunmasına rağmen ticari olmayan amaçlarla (örneğin sağlık çalışanlarının kendi uygulamalarıyla bağlantılı kullanımları için) değişiklik yapılmaksızın çoğaltılabilir ve dağıtılabilir. Ticari kullanım; Ölçütün ticari kazanç amacıyla satılması, lisanslanması veya dağıtılması ya da ticari kazanç amacıyla satılan, lisanslanan veya dağıtılan bir ürün veya hizmete dâhil edilmesi olarak tanımlanmaktadır.
Ölçütün ticari amaçlarla kullanılması, kullanıcı ile Amerikan Kalp Derneği (AHA) veya Amerikan Kardiyoloji Koleji (ACC) arasında bir lisans sözleşmesi yapılmasını gerektirir. AHA, ACC ve bunların üyeleri, Ölçütün herhangi bir şekilde kullanılmasından sorumlu tutulamaz.
AHA ve ACC, uygun olduğu durumlarda Ölçütün diğer sağlık çalışanları tarafından kullanılmasını teşvik etmektedir.
Bu belge;
•Mayıs 2026’da Amerikan Kalp Derneği Bilimsel Danışma ve Koordinasyon Komitesi ile Amerikan Kardiyoloji Koleji Klinik Politika Onay Komitesi,•Haziran 2026’da Amerikan Klinik Eczacılık Koleji ve Kalp Ritmi Derneği,•Temmuz 2026’da Amerikan Kalp Derneği Yürütme Komitesitarafından onaylanmıştır.
Kopyalar: Bu belgeye Amerikan Kalp Derneğinin (professional.heart.org) ve Amerikan Kardiyoloji Kolejinin (www.acc.org) internet sitelerinden erişilebilir. Belgenin bir kopyasına ayrıca https://professional.heart.org/statements adresinde “Guidelines & Statements” düğmesi seçilerek ulaşılabilir. Ek ayrı basımlar satın almak için 215-356-2721 numaralı telefonu arayabilir veya Meredith.Edelman@wolterskluwer.com adresine e-posta gönderebilirsiniz.
AHA tarafından hazırlatılan belgelerin (örneğin bilimsel bildiriler, klinik uygulama kılavuzları ve sistematik derlemeler) uzman hakem değerlendirmesi, AHA Bilimsel Operasyonlar Ofisi tarafından yürütülmektedir. AHA bildiri ve kılavuzlarının geliştirilmesi hakkında daha fazla bilgi için https://professional.heart.org/statements adresini ziyaret edin. İnternet sayfasının üst kısmına yakın konumda bulunan “Guidelines & Statements” açılır menüsünü seçin ve ardından “Publication Development” seçeneğine tıklayın.
İzinler: Amerikan Kalp Derneğinin açık izni olmaksızın bu belgenin birden fazla kopyasının oluşturulmasına, değiştirilmesine, uyarlanmasına, geliştirilmesine veya dağıtılmasına izin verilmez. İzin alma talimatlarına https://www.heart.org/permissions adresinden ulaşılabilir. İkinci paragrafta “Copyright Permissions Request Form” bağlantısı yer almaktadır: https://www.heart.org/en/about-us/statements-and-policies/copyright-request-form.
Kaldığın Yerden Devam Et
Bu konunun tamamına erişmek için abonelik gerekiyor. Ancak ücretsiz üyelik oluşturarak Infuscion’un birçok özelliğini hemen kullanmaya başlayabilirsin.
Ücretsiz üyelik ile:
✔️Okuduğun konuları takip edebilir
✔️Önemli gördüğün yerleri vurgulayabilir
✔️İçeriklere geri bildirim bırakabilir
✔️Açık konulardaki quiz ve flashcard’ları çözebilir
✔️Infuse Mode ile aktif öğrenmeyi deneyebilirsin
Infuscion’u sadece okumak için değil; not alarak, işaretleyerek ve kendini test ederek daha verimli kullanabilirsin.
👉 Ücretsiz hesabını oluştur ve öğrenmeye devam et.
