1. Özet

European Resuscitation Council (ERC) 2025 Resüsitasyonda Özel Durumlar Kılavuzu, International Liaison Committee on Resuscitation (ILCOR) tarafından yayımlanan 2025 Bilimsel Konsensüs ve Tedavi Önerileri (Consensus on Science with Treatment Recommendations – CoSTR), uzman yazım grubunun incelemeleri ve ilgili hakemli bilimsel literatür temel alınarak hazırlanmıştır.

Bu kılavuz bölümü; hastane içi ve hastane dışı kardiyak arrestlerde, erişkinlerde kardiyak arrestin önlenmesi ve tedavisi için temel ve ileri yaşam desteğinde gerekli değişiklikler konusunda hem halktan kişilere hem de sağlık profesyonellerine rehberlik sağlamaktadır.

Çocuklardaki özel durumlar ERC 2025 Pediatrik Yaşam Desteği Kılavuzu kapsamında ele alınmaktadır.

Anahtar kelimeler: Kardiyak arrest, Özel durumlar, Erişkinler, Özel nedenler, Özel ortamlar, Özel hasta popülasyonları

2. Giriş

Kardiyak arrest, etiyolojisinden bağımsız olarak, hızlı tanıma, acil yardım çağrısı ve kesintilerin en aza indirildiği yüksek kaliteli kardiyopulmoner resüsitasyonu (KPR) içeren acil müdahaleyi gerektirir.

Etkili yönetim, sıklıkla “4H ve 4T” mnemonik ifadesiyle özetlenen geri döndürülebilir nedenlerin hızla belirlenmesini ve tedavi edilmesini içerir.

Bununla birlikte, özel durumlarda bu kılavuzlarda değişiklik yapılması gerektiğinden, standart yaşam desteği protokolleri her durumda evrensel olarak uygulanabilir değildir.

ERC, bu özel durumları üç bölümde sınıflandırmaktadır:

Özel nedenler: Spesifik müdahaleler gerektiren nedenler.
Özel ortamlar: Bulunulan ortama özgü faktörlerin veya etiyolojilerin, duruma göre uyarlanmış yaklaşımlar gerektirdiği ortamlar.
Özel hasta popülasyonları: Önceden mevcut hastalıklar veya komorbiditeler nedeniyle farklılaştırılmış tedavi stratejileri gerektiren hasta grupları.

Bu ERC 2025 Resüsitasyonda Özel Durumlar Kılavuzu, International Liaison Committee on Resuscitation (ILCOR) tarafından yayımlanan 2025 yıllık Bilimsel Konsensüs ve Tedavi Önerileri (Consensus on Science with Treatment Recommendations – CoSTR) temel alınarak hazırlanmıştır.¹

Bu Özel Durumlar Kılavuzu kapsamında ele alınan birçok konu, ILCOR incelemesinin bir parçası değildir. Bu nedenle bazı öneriler; ek sistematik veya kapsam belirleme derlemelerine ya da seçilmiş özgün makalelere dayanılarak, ERC 2025 Resüsitasyonda Özel Durumlar Kılavuzu yazım grubunun uzlaşısı doğrultusunda oluşturulmuştur (Tablo 1).

Kılavuz geliştirilmesinde kullanılan daha geniş kapsamlı metodoloji Yönetici Özeti’nde sunulmuştur.²

Bu Kılavuzlar, 15 Mayıs ile 30 Mayıs 2025 tarihleri arasında kamuoyu görüşüne açılmıştır. Toplam 54 kişi 66 yorum sunmuş ve bu yorumlar nihai versiyonda 9 değişikliğe yol açmıştır. Daha sonra geri bildirimler yazım grubu tarafından gözden geçirilmiş ve Kılavuzlar gerekli görülen yerlerde buna göre güncellenmiştir.

Kılavuzlar, Haziran 2025’te ERC Yönetim Kurulu ve ERC Genel Kurulu’na sunulmuş ve onaylanmıştır.

Bu Kılavuzların amacı doğrultusunda, KPR (CPR) terimi kardiyopulmoner resüsitasyona ait belirli teknik becerileri ifade eder; örneğin göğüs kompresyonu ve ventilasyonun uygulama ölçütleri. Buna karşılık resüsitasyon terimi, daha geniş bir beceri ve müdahale yelpazesini kapsayan genel bir ifade olarak kullanılmaktadır.

Bystander terimi, olay yerinde tesadüfen bulunan ve yardım sağlayan kurtarıcıları tanımlamak için kullanılmaktadır. First responder terimi ise ek eğitim almış ve bir kardiyak arrest olay yerine gitmeleri için uyarılan kişileri tanımlamak amacıyla kullanılmaktadır.

Sağlık Profesyonelleri (Healthcare Professionals, HCP), hastane öncesi veya hastane içi olmak üzere herhangi bir sağlık hizmeti sektöründe çalışan kişiler olarak tanımlanmaktadır. Halktan kişiler (laypeople) ise sağlık sektöründe çalışmayan kişilerdir.

Temel Yaşam Desteği (Basic Life Support, BLS); yaşam zincirinin başlatılması, erken dönemde yüksek kaliteli göğüs kompresyonu, etkili ventilasyon ve bir otomatik eksternal defibrilatörün (AED) erken kullanımı olarak tanımlanmaktadır.

BLS’nin ötesindeki her türlü resüsitasyon eğitimi, genel olarak ileri yaşam desteği olarak tanımlanmaktadır; buna neonatal, pediatrik ve erişkin yaşam desteği dahildir.

“ALS” teriminin kullanıldığı yerlerde ise bu ifade, özellikle ERC erişkin İleri Yaşam Desteği kursunu ifade etmektedir.

Bu ERC 2025 Resüsitasyonda Özel Durumlar Kılavuzu yazım grubu, yakın zamanda uygulamaya konulan ERC çeşitlilik, eşitlik, hakkaniyet ve kapsayıcılık yaklaşımını değerlendirmiş ve mümkün olan her yerde bu yaklaşımı uygulamıştır. Bununla birlikte, kanıta dayalı kılavuzların geliştirilmesinde bu alanın hâlen iyileştirmeye açık olduğu kabul edilmektedir.

ERC, resüsitasyon uygulamalarını geliştirmeyi ve küresel ölçekte hasta bakımını iyileştirmeyi amaçlamaktadır (bkz. Şekil 1).

Tablo 1, ERC Resüsitasyon Kılavuzları’ndaki Özel Durumlar bölümünde 2021’den 2025’e kadar yapılan değişiklikleri göstermektedir.

Konu	ERC Kılavuzları 2021	ERC Kılavuzları 2025
Anafilaksi	• Steroidlerin veya antihistaminiklerin rutin kullanımını destekleyen herhangi bir kanıt yoktur.	• Antihistaminik uygulanması, adrenalin uygulanmasını geciktirmemelidir.• ERC, kortikosteroidlerin rutin kullanımına karşı öneride bulunmaktadır.
Hiper/hipokalemide ve diğer elektrolit bozukluklarında resüsitasyon	• Kalbi koruyun: %10’luk 10 mL kalsiyum klorürü IV hızlı bolus enjeksiyon şeklinde uygulayın. Kardiyak arrest refrakter veya uzamış ise dozun tekrarlanmasını düşünün.	• Hiperkalemide IV kalsiyum kullanımı lehine veya aleyhine kanıt bulunmamaktadır.• EKG: IV kalsiyum uygulamasından önce ve sonra kaydedin.• Kardiyak arrest olmayan olgularda hiperkalemi tedavisinde sodyum bikarbonatın rutin kullanımına karşı öneride bulunulmaktadır.• Hiperkalemi algoritması revize edilmiştir: potasyum düşürücü tedavilerin başlatılmasına vurgu yapılmıştır. Kardiyak arrest durumuna yönelik rehberlik eklenmiştir.
Hipertermi, malign hipertermi ve toksine bağlı hipertermi	—	• Malign hipertermi tedavisine ilişkin şekil eklenmiştir.• Toksine bağlı hipertermi ile ilgili tablo içeren bir bölüm eklenmiştir.
Kazara hipotermi ve çığ kurtarma	• Skorlama sistemleri oluşturulmuştur.	• Çekirdek vücut sıcaklığının ölçülemediği durumlarda hipotermi için revize İsviçre Evrelemesi.• Kalp hızı <45/dk, hipotermiye bağlı kardiyak arrest için yeni bir yüksek risk kriteri olarak eklenmiştir.• Ekstrakorporeal yaşam desteğine uygunluk kriterleri, kardiyak arrest gelişmiş hipotermik hastaların yeniden ısıtılmasında uygulanmaz; örneğin tanıksız kardiyak arrest veya başvuru ritmi olarak asistoli bulunması.• Yeni çığ kurtarma algoritması.• Olay yerinde personelin yetersiz olduğu durumlar için TYD çığ kurtarma algoritması.

Konu	ERC Kılavuzları 2021	ERC Kılavuzları 2025
Pulmoner emboli	—	• Spesifik ilaç ve doz şemaları eklendi.
Koroner tromboz	• NSTEMI hastalarında reperfüzyon stratejisine ilişkin bireyselleştirilmiş yaklaşım önerildi. Koroner dışı nedenleri dışlamak için kısa bir değerlendirme yapılması ve miyokard iskemisinden şüphelenilen durumlarda acil koroner anjiyografi uygulanması önerildi.	• ROSC sonrasında iskemik bulgular açısından 12 derivasyonlu EKG değerlendirin ve bulgular kesin değilse EKG’yi tekrarlamayı düşünün; çünkü defibrilasyon ve ROSC’den sonra geçen süre sonuçları etkileyebilir.• Yeni RKÇ’lerden elde edilen yüksek kesinlikteki kanıtlar, ST elevasyonu veya EKG’de eşdeğer bulgular olmayan stabil hastalarda rutin acil/erken koroner anjiyografiyi desteklememektedir. Hemodinamik instabilite veya devam eden iskemi şüphesi durumunda acil anjiyografi önerilmektedir.• Bu ortamda antiplatelet ve antikoagülan tedavi endikasyonları.
Toksik ajanlar	—	• Opioid intoksikasyonuna ilişkin yeni güncelleme.
Travmatik kardiyak arrest	• Yeni algoritma oluşturuldu.• İnvaziv girişimler eklendi.	• Algoritma netleştirildi.• Göğüs kompresyonlarının rolü açıklandı.• REBOA’ya verilen vurgu azaltıldı.
Kateterizasyon laboratuvarında kardiyak arrest	• Bahsedilmişti ancak yönetim algoritmasına özel olarak dahil edilmemişti.• Bu ortamda kardiyak arrestin geri döndürülebilir nedenlerini belirlemek için hasta başı ultrasonografinin (POCUS) düşünülebileceği belirtildi.• Kateterizasyon laboratuvarında mekanik KPR, ekstrakorporeal KPR ve dolaşım destek cihazlarının düşünülmesine ilişkin genel öneriler verildi.	• Kateterizasyon laboratuvarında resüsitasyon ekibinin performansına ilişkin rehberlik: yeterli radyasyon koruyucu ekipman; gerekirse cerrahi ekibin önceden uyarılması; rollerin açıkça tanımlanması ve girişimsel kardiyoloğun KPR’yi yönetmek yerine düzeltici girişimlere odaklanmasına olanak sağlanması.• Kateterizasyon laboratuvarındaki invaziv girişimleri komplike eden aşırı bradikardi/asistoli yönetimini tanımlar; eksternal veya transvenöz geçici pace uygulamasını düşünün (yönetim algoritmasına dahil edilmiştir).• POCUS’un rolüne ve bu ortamda transözofageal ekokardiyografi kullanımına yönelik spesifik endikasyonlara ilişkin kanıtlar güncellendi.• Kateterizasyon laboratuvarında mekanik KPR, ekstrakorporeal KPR ve dolaşım destek cihazlarının rolüne ilişkin kanıtlar, bu ortamda kardiyak arrest için spesifik endikasyonlarla birlikte güncellendi.• Kateterizasyon laboratuvarında kardiyak arrest için alternatif bir uygulama yolu olarak intrakoroner adrenalin kullanımına ilişkin yeni ancak sınırlı kanıtlar; daha ileri araştırma gereksinimini vurgulamaktadır.
Boğulma	• İlk müdahale ekipleri ele alınmamıştı.	• Boğulma resüsitasyonunda ilk müdahale ekiplerinin rolü eklendi.• Kurtarma sırasında olay yerindeki kişilerin rolü, spinal stabilizasyon ve olay yerindeki kişiler ile ilk müdahale ekipleri tarafından ventilasyona verilen önem gibi bazı konular netleştirildi.
Ameliyathanede kardiyak arrest	• Daha az ayrıntılıydı.	• Müdahalelere rağmen sistolik basıncın ani olarak <50 mmHg’ye düşmesi, göğüs kompresyonlarına başlama kriteridir.• Perioperatif kardiyak arrestte daha düşük başlangıç IV adrenalin dozu ve artımlı dozlama.• ROSC’nin geciktiği hastalarda erken ECPR.• Açık göğüs kompresyonları yalnızca eğitimli sağlık profesyonelleri için bir seçenek olarak yer almaktadır.• İnsan faktörlerinin geliştirilmesine vurgu.
Lokal anestezik sistemik toksisitesi	• Tedavi algoritması yoktu.	• Yeni, ayrıntılı algoritma.
Kardiyak cerrahide resüsitasyon ve Sol Ventrikül Destek Cihazı hastaları	• LVAD hastaları ele alınmamıştı.	• Kardiyak cerrahi sonrası kardiyak arrest algoritması revize edildi.• Sol Ventrikül Destek Cihazı bulunan hastalarda kardiyak arrest algoritması eklendi.

Konu	ERC Kılavuzları 2021	ERC Kılavuzları 2025
Sporda kardiyak arrest	• Kısa genel bakış.	• İnsidans ve sağkalıma ilişkin daha güçlü ve kapsamlı veriler.• Nedenlerin yaş grubuna göre (±35 yaş) sınıflandırılması.• Rekreasyonel spor yapanlar ve elit olmayan sporculardaki risk konusunda farkındalık.• Yüksek katılımlı veya televizyonda yayınlanan etkinlikler için spesifik rehberlik.
Transport sırasında resüsitasyon	• Acil Sağlık Hizmetlerinde (EMS) ekip yaklaşımıyla sınırlıydı.	• Yeni Acil Sağlık Hizmetleri alt bölümü; iki kişilik ALS ekiplerinin ilk yaklaşımını, HEMS ve hava ambulanslarını ve hastane öncesi ortamda arteriyel hat kullanımını içermektedir.• Uçuş sırasında kardiyak arrest bölümü, mikrogravitede KPR konusunu da kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Astım ve KOAH	—	• Yeni, kısaltılmış algoritma.
Hemodiyaliz hastalarında resüsitasyon	• Hemodiyaliz ünitesine odaklanılmıştı.	• Artık hemodiyaliz ünitesinden ziyade hemodiyaliz hastalarına odaklanılmaktadır.• Diyaliz sırasında resüsitasyona ilişkin infografik.
Obez hastalarda resüsitasyon	—	• Farklılık yoktur – standart BLS ve ALS önerilmektedir.
Pektus ekskavatumlu hastalarda resüsitasyon	• Ele alınmamıştı.	• Göğüs kompresyon derinliği 3–4 cm’ye azaltılmıştır.• Nuss bar düzeltmesi bulunan hastalarda etkili göğüs kompresyonu uygulamak için daha fazla kuvvet gereklidir.• Defibrilasyon için pedlerin anteroposterior yerleştirilmesi.
Gebelik sırasında resüsitasyon	• Maternal kardiyak arresti, gebelik sırasında ve postpartum 6 haftaya kadar meydana gelen kardiyak arrest olarak tanımlar.• Manuel sol uterin deplasman önerilir; sol lateral tilt bazı çekincelerle tartışılmıştır.• ROSC yoksa kollapstan sonraki 5 dakika içinde doğum önerilmektedir.• 4H ve 4T kullanımı.	• Maternal geri döndürülebilir nedenleri tanımlayan ALS algoritmasına ek: “4P” – preeklampsi/eklampsi, puerperal sepsis, plasental/uterin sorunlar, peripartum kardiyomiyopati.• Küresel mortalite istatistikleri eklenmiş ve gebeliğin klinik olarak belirgin olmayabileceği vurgulanmıştır.• Pratik nedenlerle manuel uterin deplasmanın tercih edilmesi önerilmektedir.• 5 dakika vurgusu azaltılmıştır; resüsitatif histerotomi için derhal hazırlık yapılması vurgulanmaktadır.• Yanıkları önlemek için fetal monitörlerin çıkarılmasına yönelik pratik öneri.• Mümkün olduğunda diyaframın üzerinden IV/IO erişim.

3. Klinik Uygulama İçin Kısa Kılavuz

3.1. Genel öneriler

Kardiyak arrestte resüsitasyona standart ALS algoritmasını izleyerek başlayın.

Her zaman aşağıdaki geri döndürülebilir nedenleri değerlendirin ve tedavi edin:

•Hipoksi•Hipovolemi•Elektrolit bozuklukları•Hipotermi•Kardiyak tamponad•Tansiyon pnömotoraks•Tromboz•Toksik ajanlar

Uygun olduğunda, göğüs kompresyonlarının kısa süreliğine kesilmesi gerekse bile geri döndürülebilir nedenlerin tedavisine öncelik verin.

4. Özel Nedenler

Erişkin Resüsitasyonunda Özel Durumlar Temel Mesajlar

4.1. Anafilaksiye bağlı kardiyak arrestin yönetimi ve önlenmesi

Anafilaksinin hızlı tanınması kritik öneme sahiptir. Anafilaksiyi; cilt ve mukozal değişiklikler olsun veya olmasın, hava yolu, solunum veya dolaşım sorunlarının varlığı ile tanıyın.

•Mümkünse tetikleyiciyi derhal ortadan kaldırın veya durdurun.•Anafilaksiden ilk şüphelenildiğinde hemen 0,5 mg intramüsküler adrenalin uygulayın ve 5 dakika içinde düzelme olmazsa tekrarlayın.•Erken dönemde IV kristalloid sıvı bolusu uygulayın ve yanıtı izleyin.

Anafilaksiye bağlı kardiyak arrestin yönetimi ve önlenmesi

Anafilaksinin evrensel olarak kabul edilmiş bir tanımı yoktur. Anafilaksi, genellikle hızlı başlayan ve uygun şekilde yönetilmediğinde ölümcül olabilen akut sistemik bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur.

Anafilaksi tanısı kliniktir.

Avrupa’da anafilaksinin tahmini insidansı yılda 100.000 kişi başına 1,5–7,9’dur.⁴

Anafilaktik reaksiyonların en yaygın tetikleyicileri gıdalar, ilaçlar ve Hymenoptera zehridir.⁵–⁷

Anafilaksiye ilişkin bu rehberlik; en güncel ILCOR CoSTR’ye,⁸ World Allergy Organization Anaphylaxis Committee,⁹ European Academy of Allergy and Clinical Immunology,¹⁰ North American Practice Parameter,¹¹ Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy¹² kılavuzları ve güncellemelerine ve Birleşik Krallık National Audit Project (NAP 7) kapsamında perioperatif anafilaksiye ilişkin bulgulara¹³ dayanmaktadır.

Bu önerilerin çoğu gözlemsel veriler, iyi uygulama ifadeleri ve uzman uzlaşısına dayanmaktadır.

Anafilaksinin Tanınması

World Allergy Organization Anaphylaxis Committee’ye göre, aşağıdaki kriterlerden en az biri karşılandığında anafilaksi olasıdır:⁹

Dakikalar ile birkaç saat içinde akut başlangıç ile birlikte deri, mukozal doku veya her ikisinin eş zamanlı tutulumu (örn. yaygın ürtiker, kaşıntı veya kızarma, dudaklarda, dilde veya uvulada şişme) ve aşağıdakilerden birinin bulunması:

a. Solunumsal bozulma
(örn. dispne, hışıltı/bronkospazm, stridor, azalmış pik ekspiratuvar akım, hipoksemi)

b. Kan basıncında düşme veya uç-organ disfonksiyonuyla ilişkili semptomlar
(örn. hipotoni, senkop, inkontinans)

c. Şiddetli gastrointestinal semptomlar
(örn. şiddetli kramp tarzında karın ağrısı, tekrarlayan kusma), özellikle gıda dışı alerjenlere maruziyet sonrasında.

Hastanın bilinen veya yüksek olasılıkla alerjik olduğu bir alerjene maruziyetinden sonra (dakikalar ile birkaç saat içinde), tipik deri tutulumu olmasa bile, hipotansiyon veya bronkospazm veya laringeal tutulumun akut başlangıcı.

Anafilaksi, herhangi bir deri tutulumu olmaksızın veya maruziyet bölgesinden uzakta deri tutulumu ile ortaya çıkabilir ve bir anafilaktik reaksiyon başlangıçta yalnızca solunumsal veya kardiyovasküler tutulum ile kendini gösterebilir.

Genel anestezi sırasında veya acil ya da yoğun bakım ortamında mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda anafilaksi klinik olarak, deri ve mukozal değişiklikler olsun veya olmasın, ventilasyon basınçlarında ani artış ve uzamış ekspirasyon ile birlikte kan basıncında düşme şeklinde ortaya çıkabilir.

Anafilaktik reaksiyonu düşündüren semptomların erken tanınması, derhal müdahaleyi başlatmalıdır.

Anafilaktik reaksiyondan şüphelenildiğinde ilk yaklaşım

Tetikleyiciyi durdurun veya ortadan kaldırın

Mümkünse, olası veya muhtemel herhangi bir tetikleyiciyi durdurun veya ortadan kaldırın.

Tetikleyicinin ortadan kaldırılması mümkün değilse tedaviyi geciktirmeyin.

Hastanın yatar pozisyonda olduğundan emin olun

Hastayı oturtmayın veya ayağa kaldırmayın; ölümcül anafilaksi, hastanın dik pozisyonda olması veya oturması/ayağa kalkması ile ilişkilendirilmiştir.¹⁴–¹⁶

Hastaları semptomlarına göre pozisyonlandırın ve özellikle şunları göz önünde bulundurun:

•Venöz dönüşü artırmak için bacaklar yükseltilmiş supin pozisyon.•Dolaşım problemi olmaksızın hava yolu veya solunum semptomları varsa bacaklar uzatılmış oturur pozisyon.

Adrenalin uygulayın

Anafilaksinin yönetiminde **birinci basamak ilaç olarak IM adrenalin uygulayın.**¹⁷

Başlangıçtaki IM adrenalin uygulaması hem hemodinamik destek sağlamayı hem de mast hücresi degranülasyonunu inhibe etmeyi amaçlar.

Tercih edilen uygulama bölgesi uyluğun orta lateral kısmıdır;¹⁸ erişkinler için standart doz 0,5 mg’dır.¹⁰

Bu doz, klinik yanıta göre **3–5 dakika sonra tekrarlanmalıdır.**¹⁹

Oto-enjektörler veya intranazal adrenalin uygulayıcıları, erken dönemde kişinin kendisi tarafından uygulanması veya bir kurtarıcı tarafından uygulanması için kullanılabilir.

Semptomlar düzelmezse veya hasta yoğun bakım ünitesi (YBÜ), ameliyathane (OR), acil servis (ED) gibi monitörize bir alandaysa, hasta tam olarak monitörize edildiğinde ve uygun eğitimli personel tarafından, **0,1 mg kg⁻¹ dk⁻¹ dozunda başlanarak ve yanıta göre titre edilerek IV adrenalin uygulanabilir.**²⁰

Üst hava yolu obstrüksiyonu veya bronkospazmı olan bir hastada **nebülize adrenalin eklemeyi düşünün.**¹⁰˒²¹

Bununla birlikte, inhale adrenalinin sistemik emilimi minimaldir ve **eş zamanlı IM adrenalin uygulamasını geciktirmemelidir.**²²

Vasküler erişim sağlayın ve intravenöz sıvı verin

Anafilaksi, periferik vazodilatasyon ve artmış vasküler geçirgenlik (distributif şok) nedeniyle ciddi hipovolemiye yol açabilir.²³˒²⁴

Adrenalinin vazokonstriktif etkisine ek olarak sıvı resüsitasyonu esastır.

İlk adrenalin dozundan hemen sonra yeterli vasküler erişim sağlayın
(örn. geniş lümenli IV kateter, intraosseöz erişim).

Kristalloid solüsyonu 10–20 mL kg⁻¹ bolus dozlarında uygulayın ve hastanın yanıtına göre tekrarlayın.

Hemodinamik stabiliteyi yeniden sağlamak için yüksek miktarda sıvı gerekebilir.

Oksijen verin

Anafilaktik reaksiyonu olan her hastaya 15 L dk⁻¹ %100 oksijen uygulayın ve oksijen satürasyonunu %94–98 hedefleyecek şekilde titre edin.²⁵

Dolaşımı desteklemek için diğer ilaçlar

Adrenaline yanıt alınamaması durumunda **noradrenalin veya vazopressin gibi ikinci bir vazoaktif ilacın uygulanmasını düşünün.**¹⁰˒²¹

Anafilaksi yönetiminde steroidlerin ve antihistaminiklerin rolü

H1-antihistaminikler, histaminin proinflamatuvar etkisini antagonize ederek histamin salınımına bağlı kutanöz semptomları hafifletebilir.

Bununla birlikte, etkilerinin başlaması yavaştır ve adrenalin uygulamasını geciktirmemelidirler.

Dikkat: Birinci kuşak H1-antihistaminiklerin hızlı IV uygulanması **hipotansiyona neden olabilir veya mevcut hipotansiyonu kötüleştirebilir.**²⁶

Uzamış semptomları veya bifazik reaksiyonları önlemek amacıyla kortikosteroid uygulanması düşük kesinlik düzeyindeki kanıtlara dayanmaktadır.²⁷˒²⁸

Yakın tarihli çalışmalar, hastane öncesi ortamda kortikosteroid ile tedavi edilen hastalarda olumsuz sonuç riskinin (ikinci adrenalin dozu, hastaneye yatış veya YBÜ’ye kabul) arttığını göstermektedir.²⁹˒³⁰

Uzman görüşüne dayanarak ERC, anafilaktik reaksiyonların yönetiminde kortikosteroidlerin rutin kullanımını önermemektedir.

Anafilakside kardiyak arrest için dikkat edilmesi gerekenler

Perioperatif kardiyak arrest olgularını içeren bir olgu serisinde, anafilaktik kardiyak arrestli hastaların %94’ünde başlangıç ritmi nabızsız elektriksel aktivite (PEA) idi.¹³

Uzman uzlaşısı; IV adrenalin uygulanması ve özellikle hipovolemi ile hipoksi olmak üzere ilgili geri döndürülebilir nedenlerin düzeltilmesini içeren standart ALS protokolünün izlenmesi yönündedir.

Refrakter kardiyak arrest durumlarında, özellikle uygulanabildiği hastanelerde **ECPR’yi düşünün.**⁸

4.2. Hiper/hipokalemi ve diğer elektrolit bozuklukları

Elektrolit bozuklukları, aritmilerin ve kardiyak arrestin bilinen nedenlerindendir. Klinik uygulamada en sık potasyum bozuklukları (hiperkalemi ve hipokalemi) görülür ve serum K⁺ düzeyi ile mortalite arasında U şeklinde bir ilişki olduğu gösterilmiştir.³¹ Hiperkalemi ayrıca yakın tarihli bir ILCOR incelemesine (2025) konu olmuştur.³²

4.3. Hiperkalemi (Şekil 2)

Potasyumu hücre içine kaydırın

•Orta ve şiddetli hiperkaleminin tedavisi için 10 ünite çözünebilir insülin ve 25 g glukozu IV uygulayın.•Tedavi öncesi kan glukozu <7 mmol/L ise ardından %10 glukozu 50 mL/saat hızında 5 saat boyunca infüze edin.•Orta ve şiddetli hiperkalemide, insülin-glukoz tedavisine ek olarak 10–20 mg nebülize salbutamol uygulayın.

Hiperkaleminin etkisini antagonize edin

•EKG değişiklikleri bulunan şiddetli hiperkalemi hastalarında IV 10 mL %10 kalsiyum klorür uygulayın.•Hiperkalemik kardiyak arrestin tedavisinde IV 10 mL %10 kalsiyum klorür ve 50 mmol sodyum bikarbonat uygulayın. Bunları ayrı damar yollarından verin veya aynı damar yolu kullanılacaksa uygulamalar arasında hattı yıkayın. Bu yaklaşım, şiddetli hiperkaleminin tüm durumlarında uygulanır.

Potasyumu vücuttan uzaklaştırın

•10 g sodyum zirkonyum siklosilikatı oral olarak verin.•Tedaviye dirençli şiddetli hiperkalemisi olan hastalarda diyalizi düşünün.

Başlangıç resüsitasyon girişimi başarısız olursa, yerel protokollere uygun olarak ECPR’yi düşünün.

Hiperkalemi – Kardiyak arrest dışı durum

Hiperkalemi, hastanede yatan hastaların %1–10’unda görülür.³³–³⁵

Kronik böbrek hastalığı (KBH) olan hastalarda hiperkalemi, hiperkalemisi olmayan hastalarla karşılaştırıldığında hastane içi majör advers kardiyovasküler olaylar ve aritmiler açısından anlamlı derecede daha yüksek risk ile ilişkilidir.³⁶

Diyaliz hastaları da hastaneye yatış sırasında, diyaliz uygulanmayan hastalara kıyasla **şiddetli hiperkalemiye daha yatkındır (%45,8’e karşı %10,3).**³⁵

Hastane içi mortalite, hiperkalemisi olan hastalarda (%18,1), hipokalemisi olan (%5) veya normokalemik (%3,9) hastalara kıyasla anlamlı derecede daha yüksektir.³³

Serum K⁺ >6,5 mmol/L olan hastalarda hastane içi mortalite, normokalemik hastalara kıyasla **3,9 kat daha yüksektir.**³⁷

Böbrek ve kalp hastalıkları sıklıkla birlikte bulunur ve bu hastalarda ilaç tedavisiyle (örn. ACE inhibitörleri, anjiyotensin II antagonistleri ve mineralokortikoid reseptör antagonistleri) daha da kötüleşebilen hiperkalemi riski yüksektir.

Bununla birlikte, hiperkalemiye yanıt olarak bu ilaçların dozunun azaltılması veya ilaçların kesilmesi, daha kötü hasta sonuçlarıyla ilişkilidir.

Artık potasyum bağlayıcıların (sodyum zirkonyum siklosilikat ve patiromer) kardiyorenal koruyucu tedaviyi desteklemede bir rolü bulunmaktadır.⁴¹˒⁴²

Hiperkalemi, serum potasyum (K⁺) konsantrasyonunun 5,5 mmol/L’nin üzerinde olması ile tanımlanır; ancak hiperkalemi bir süreklilik gösterir ve tedavi, şiddetine göre yönlendirilir.

Hiperkalemi şu şekilde sınıflandırılır:

•Hafif: K⁺ 5,5–5,9 mmol/L•Orta: K⁺ 6,0–6,4 mmol/L•Şiddetli: K⁺ ≥6,5 mmol/L•Ekstrem: K⁺ ≥9,0 mmol/L

Hiperkalemi riski, birden fazla risk faktörünün eş zamanlı bulunmasıyla artar (örn. KBH varlığında ACE inhibitörü ve/veya mineralokortikoid reseptör antagonisti [MRA] kullanımı).

Hiperkaleminin tanısı

Aritmisi veya kardiyak arresti olan tüm risk altındaki hastalarda (örn. böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, diabetes mellitus, kronik karaciğer hastalığı) hiperkalemiyi düşünün.

Ekstremite güçsüzlüğü, flask paralizi veya parestezi, şiddetli hiperkaleminin göstergeleri olabilir.

Hiperkalemiyi hasta başı testlerle doğrulayın; çünkü standart laboratuvar örneklerinin sonuçlanması zaman alacaktır.⁴³–⁴⁵

EKG değişiklikleri, serum K⁺ düzeyinin şiddetini ve yükselme hızını yansıtabilir;⁴⁶˒⁴⁷ ancak şiddetli hiperkalemide bile EKG normal olabilir.

Hiperkalemi tanısı EKG’ye dayanarak konulabiliyorsa, laboratuvar sonucu beklenmeden tedavi başlanabilir.⁴⁶

Hiperkaleminin bu EKG bulguları progresif olarak gelişebilir ve şunları içerir (Şekil 11a):

•Uzun, sivri (çadır biçimli) T dalgaları (yani birden fazla derivasyonda T dalgasının R dalgasından büyük olması)•Birinci derece AV blok (uzamış PR aralığı >0,2 sn)•Yassılaşmış veya kaybolmuş P dalgaları•Genişlemiş QRS (>0,12 sn)•Sinüs dalgası görünümü•Ventriküler taşikardi•Bradikardi

Şiddetli hiperkalemili hastalarda, başvuru EKG’sinden sonraki 6 saat içinde hastaların %15’inde aritmi veya kardiyak arrest geliştiği gösterilmiştir.⁴⁶

Bu nedenle tedavide gecikme ciddi sonuçlara yol açabilir.

Hiperkaleminin acil tedavisi

Tedavi, hiperkaleminin şiddeti ve EKG değişikliklerinin varlığına göre yönlendirilir.

Potasyum düşürücü tedavilere (yani insülin-glukoz, salbutamol ve sodyum zirkonyum siklosilikat) başlamada gecikmeden kaçının.

Hiperkalemi tedavi algoritmasında gösterildiği gibi sistematik bir yaklaşım izleyin (Şekil 2).

Hafif hiperkaleminin tedavisi bu kılavuzun kapsamı dışındadır.

Hiperkaleminin farmakolojik tedavisine ilişkin sistematik derlemeler hem Cochrane hem de ILCOR tarafından yapılmıştır.³²˒⁴⁸˒⁴⁹

İnsülin ve glukoz

Bu, K⁺’u hücre içine kaydırarak etki gösteren en etkili ve güvenilir K⁺ düşürücü tedavidir.

Standart çözünebilir insülin dozu (10 ünite) serum K⁺ düzeyini 0,7–1,4 mmol/L azaltmaktadır.³²˒⁵⁰

Çalışmalar, insülinin olası doza bağımlı etkisini⁵¹–⁵⁵ ve hiperkaleminin şiddeti ile 10 ünite insülinle sağlanan K⁺ düşüşünün derecesi arasında olası bir korelasyonu göstermiştir.⁵⁶

Bu bulgular özellikle resüsitasyon ortamında önemlidir.

Hipoglisemi, bildirilen insidansı %28’e kadar çıkan önemli bir iyatrojenik risk olmaya devam etmektedir.⁵³˒⁵⁷–⁶²

İnsülin dozunun 5 üniteye düşürülmesi, hipoglisemi (kan glukozu <4 mmol/L) riskini anlamlı şekilde azaltmamıştır.⁵¹˒⁵³˒⁶⁰˒⁶¹

Bir kapsam derlemesinde (n >15.000), hipoglisemi için en tutarlı risk faktörünün tedavi öncesi düşük kan glukozu değeri olduğu bulunmuştur.⁶³

<7 mmol/L kan glukozu eşiği, iyatrojenik hipoglisemi açısından artmış risk taşıyan hastaları tutarlı biçimde belirlemektedir.⁵⁵˒⁶⁴–⁶⁷

Bir çalışmada, 4 saat boyunca 50 g glukoz uygulanması, hastaların %6,1’inde hipoglisemiye yol açmıştır.⁵⁹

Bu toplu bulgulara ve bu stratejinin etkili olduğuna dair kanıtlara dayanarak,⁶⁸ iyatrojenik hipoglisemiyi azaltmak amacıyla, ERC algoritmasında (Şekil 2) önerilen modifiye bir protokol geliştirilmiştir.⁵⁰

Salbutamol

Salbutamol bir beta-2 adrenoreseptör agonistidir ve K⁺’un hücre içine geçişini artırır.

İnhale 10–20 mg salbutamol uygulanan yedi çalışmayı içeren bir meta-analizde, serum K⁺ düzeyinde 120 dakika içinde 0,9 mmol/L azalma gösterilmiştir.³²

Erken dönem çalışmalar, salbutamolün non-selektif beta-bloker kullanan hastalarda ve son dönem böbrek hastalığı olan hastaların %40’a kadarında daha az etkili olabileceğini düşündürmüştür.⁶⁹˒⁷⁰ Bu nedenle monoterapi olarak kullanılması önerilmemiştir.

İnsülin-glukoz ile beta-2 agonistlerin birlikte kullanıldığı çalışmalar, her iki tedavinin tek başına kullanımından daha etkili bulunmuştur.⁶⁹˒⁷⁰

ILCOR incelemesinde kombine tedavi ile K⁺ düzeyinde 1,2 mmol/L azalma kaydedilmiş ve her iki ilacın birlikte kullanımı desteklenmiştir.³²

Bu nedenle ERC, potasyum düzeylerini azaltmak amacıyla insülin-glukoz ve beta-2 agonistlerin eş zamanlı uygulanmasını önermektedir.

İnsülin-glukoz ve salbutamol 4–6 saat boyunca etkilidir; sonrasında rebound hiperkalemi gelişebilir.

İntravenöz kalsiyum tuzları (kalsiyum klorür veya glukonat)

İntravenöz kalsiyum, klinik kanıtların yetersizliğine rağmen, özellikle EKG değişikliklerinin varlığında, hiperkalemi tedavisinde onlarca yıldır kullanılmaktadır.

Yakın zamanda yapılan randomize bir çalışma, hastane dışı kardiyak arrestte (OHCA) IV kalsiyumun rutin kullanımının zararlı olabileceğini düşündürmüştür; ancak hiperkalemili hastalar bu çalışmaya dahil edilmemiştir.⁷¹

Resüsitasyon pratiğinde IV kalsiyum kullanımı; elektrolit bozukluklarının (yani hiperkalemi, hipokalsemi, hipermagnezemi) ve kalsiyum kanal blokeri aşırı dozunun tedavisiyle sınırlandırılmıştır.

Klinik uygulamada, IV kalsiyum sonrasında EKG değişikliklerinde düzelme, K⁺ düşürücü ilaçlar etkisini göstermeden önce dahi görülebilir (Şekil 11).

Hiperkalemi ve hipermagnezemide IV kalsiyum kullanımının gerekçesi, bunların kardiyak ve iskelet kası üzerindeki etkilerinin **“antagonize edilmesi”**dir (yani membran stabilizasyonu); ancak etkinlik, uygulanan doz ve uygulama hızından etkilenebilir.

Alternatif bir mekanizma, bir hayvan çalışmasında öne sürülmüştür; bu çalışmada IV kalsiyumun “iletimi” yeniden sağladığı ve bunun sonucunda hiperkalemiye bağlı EKG değişikliklerinde düzelme sağladığı gösterilmiştir.⁷²

Preeklampside IV kalsiyum, iyatrojenik hipermagnezemiye bağlı ekstremite güçsüzlüğünü, solunum depresyonunu ve kardiyak etkileri azaltır.⁷³

Yakın tarihli ILCOR sistematik derlemesinde, erişkinlerde IV kalsiyuma ilişkin yalnızca kardiyak arrest dışı bir çalışma dahil edilmiş ve bu çalışmanın kritik düzeyde yanlılık riski taşıdığı düşünülmesine rağmen, hiperkalemide IV kalsiyumun klinik etkisini destekleyen herhangi bir kanıt bulunmamıştır.³²

Cochrane derlemelerinde IV kalsiyumun etkisini değerlendiren herhangi bir çalışma yer almamıştır; ancak şiddetli hiperkalemi, EKG değişiklikleri veya her ikisi bulunan hastalarda IV kalsiyumun verilmemesinin, yaşamı tehdit edebilecek potansiyel sonuçlar nedeniyle önerilmediği belirtilmiştir.⁴⁸

Hiperkalemi tedavisinde IV kalsiyum kullanımının lehine veya aleyhine hâlen yeterli kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle ERC, aritmi açısından en yüksek risk taşıyan hastalara (yani EKG değişikliklerinin eşlik ettiği şiddetli hiperkalemi) IV kalsiyum uygulanmasını önermeye devam etmektedir.

Sodyum bikarbonat

ILCOR incelemesinde erişkinlerde değişken dozlarda bikarbonat (50–390 mmol) kullanılan beş çalışma değerlendirilmiş ve 60 dakika içinde K⁺ düzeyinde yalnızca 0,1 mmol/L azalma saptanmıştır.³²

Cochrane derlemesi de hiperkalemide sodyum bikarbonat kullanımını destekleyen kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır.⁴⁸˒⁴⁹

Bu nedenle ERC, kardiyak arrest olmayan hiperkalemi olgularında sodyum bikarbonatın rutin kullanımına karşı öneride bulunmaktadır.

Potasyum bağlayıcılar

Yeni potasyum bağlayıcılar ILCOR incelemesine dahil edilmemiştir; ancak sodyum zirkonyum siklosilikat (SZC) ve patiromer iyi tolere edilir ve hem akut hem de kronik hiperkalemi tedavisinde bir role sahiptir.

SZC, patiromere kıyasla daha hızlı etki başlangıcına sahiptir (1 saat içinde).⁷⁴

SZC, 48 saat içinde serum K⁺ düzeyini 1,1 mmol/L azaltır ve daha yüksek potasyum düzeylerinde daha fazla etkinlik gösterir (serum K⁺ >6,0 mmol/L olan hastalarda K⁺ düzeyinde 1,5 mmol/L azalma).

Diyaliz endikasyonları

Diyaliz, hiperkalemi için en kesin tedavidir ve hiperkalemide başlıca endikasyonlar şunlardır:

•EKG değişiklikleri veya aritmi olsun ya da olmasın yaşamı tehdit eden şiddetli hiperkalemi•Medikal tedaviye dirençli hiperkalemi•Son dönem böbrek hastalığı•Oligürik akut böbrek hasarı (idrar çıkışı <400 mL/gün)•Belirgin doku yıkımı (örn. rabdomiyoliz)

Diyaliz sonrasında da rebound hiperkalemi gelişebilir.

Hastane öncesi ortam ve hiperkalemi

Hastane öncesi ortamda hiperkalemili hastaların tanınması ve yönetimi, sınırlı tanısal olanaklar nedeniyle zor olabilir.

Hiperkalemik kardiyak arrestin resüsitasyonu

Hiperkalemi, kardiyak arrest ile ilişkili en sık görülen metabolik bozukluktur ve potansiyel olarak geri döndürülebilirdir.

Bildirilen hastane içi kardiyak arrest (IHCA) insidansı %1’den⁷⁵ %12’ye⁷⁶ kadar değişmekte olup, en sık başlangıç arrest ritmi PEA’dır.⁷⁷

ILCOR incelemesine kardiyak arrestte hiperkalemiye ilişkin yalnızca bir çalışma dahil edilmiştir (resüsitasyon süresi nedeniyle yüksek yanlılık riski). Bu inceleme, kalsiyum, sodyum bikarbonat veya her ikisinin kullanımıyla ROSC oranlarının azaldığını bildirmiştir.³²

Hiperkalemik IHCA’lı hastaları değerlendiren bir çalışmada (n = 109; ortalama serum K⁺ 7,8 mmol/L), oldukça heterojen bir popülasyonda IV kalsiyum ve sodyum bikarbonat kullanılmış⁷⁶ ve %36,7 ROSC sağlanmıştır; ancak hastaların yalnızca %12,8’i >24 saat yaşamış, %3,7’si hastaneden taburcu olana kadar sağ kalmıştır.

Ekstrem hiperkalemili hastalardaki kötü sonuçlar nedeniyle yazarlar diyalizin bir seçenek olabileceğini öne sürmüştür.

Diyaliz, hiperkaleminin kesin tedavisidir, ancak kardiyak arrest sırasında nadiren kullanılmaktadır.

KPR sırasında diyaliz uygulanan olgu bildirimlerinin bir derlemesinde, serum K⁺ düzeyi 8,2–10,2 mmol/L arasında olan hastalarda başarılı sonuçlar bildirilmiştir.⁵⁰

KPR sırasında, ECMO ile birlikte veya ECMO olmaksızın tüm diyaliz modaliteleri kullanılmış ve bunun teknik olarak uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.⁷⁸–⁸¹

ROSC sağlanmasına kadar geçen ortalama diyaliz süresi 45,4 dakika (aralık 15–95 dakika) ve serum K⁺ düzeyindeki ortalama azalma 3,2 mmol/L olmuştur. Bu düzeyde bir azalmayı yalnızca ilaçlarla, özellikle kardiyak arrest sırasında, sağlamak güç olacaktır.⁵⁰

Hiperkaleminin şiddeti, ROSC sağlanması ve sürdürülmesi olasılığının iyi bir göstergesi gibi görünmektedir.

KPR sırasında diyalizin başlatılmasına yönelik bir protokol yayımlanmıştır.⁵⁰

Antihiperkalemik medikal tedavi sonrasında OHCA sonuçlarını değerlendiren bir çalışmada (n = 465; ortalama K⁺ 6,9 mmol/L, IQR 5,7–8,4 mmol/L), K⁺ düzeyinde azalma sağlanmasına (ortalama K⁺ 5,4 mmol/L, IQR 4,4–6,8 mmol/L) rağmen **ROSC üzerinde herhangi bir etki gösterilmemiştir.**⁸²

Hiperkalemi tedavisinde IV kalsiyum kullanımının lehine veya aleyhine hâlen yeterli kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle ERC, tüm ortamlarda hiperkalemik kardiyak arrest gelişen hastalara IV kalsiyum uygulanmasını önermeye devam etmektedir.

ERC 2025 Erişkinlerde Hiperkalemi Tedavi Algoritması

4.4. Hipokalemi

Tedavi, hipokaleminin şiddetine ve semptomların ve/veya EKG anormalliklerinin varlığına göre yönlendirilir.

Uygun olduğunda, potasyum replasmanı yapın ve eş zamanlı olarak magnezyum eksikliğini düzeltin.

Hipokalemik kardiyak arrestte 20 mmol potasyum klorürü IV olarak 2–3 dakikada, ardından 10 mmol’ü 2 dakikada uygulayın; sonrasında K⁺ düzeyini izleyin ve infüzyon hızını buna göre ayarlayın.

Hipokalemi, serum K⁺ <3,5 mmol/L olarak tanımlanır [hafif (K⁺ 3,0–3,4 mmol/L), orta (K⁺ 2,5–2,9 mmol/L) veya şiddetli (K⁺ <2,5 mmol/L veya semptomatik)].⁸³

Genellikle aşırı K⁺ kaybı, K⁺’un hücre içine transmembran geçişi veya azalmış K⁺ alımı nedeniyle oluşur.⁸⁴

Hipokalemi, daha yüksek hastane içi mortalite ve artmış ventriküler aritmi riski ile ilişkilidir.

Risk; önceden mevcut kalp hastalığı olanlarda,⁸⁵˒⁸⁶ digoksin ile tedavi edilenlerde⁸⁷ veya ST elevasyonlu miyokard enfarktüsü için primer perkütan koroner girişim uygulananlarda⁸⁸ artar.

Akut kalp yetmezliğinde hipokalemi, hastaneden taburculuk sonrası kısa ve uzun dönem tüm nedenlere bağlı mortalitede artış ile ilişkili olabilir.⁸⁹

Hipokaleminin tedavisi

Tedavi, hipokaleminin şiddeti ile semptomların ve/veya EKG anormalliklerinin varlığına göre yönlendirilir; bu yaklaşım Şekil 3’te gösterilmiştir.

Potasyumun yavaş replasmanı tercih edilir, ancak acil durumda tercihen santral yol üzerinden hızlı IV replasman gerekir.

Hedef düzey K⁺ 4 mmol/L’dir.⁹⁰

Eşlik eden herhangi bir hipomagnezeminin düzeltilmesi esastır.

Hipokalemili hastalarda eş zamanlı magnezyum eksikliği sık görülür. Magnezyum replasmanı, hipokaleminin daha hızlı düzeltilmesini kolaylaştırır.⁹¹

Şiddetli böbrek yetmezliği olan hastalarda potasyum replasmanı için uzman görüşü alın (bkz. Şekil 3).

ERC 2025 Erişkinlerde Hipokalemi Tedavi Algoritması

Tablo 2 – Kalsiyum ve magnezyum bozuklukları, ilişkili klinik prezentasyon, EKG bulguları ve önerilen tedavi

Bozukluk	Nedenler	Klinik prezentasyon	EKG	Tedavi
Hiperkalsemi Kalsiyum > 2.6 mmol L⁻¹	Primer veya tersiyer hiperparatiroidizmMaligniteSarkoidozİlaçlar	KonfüzyonGüçsüzlükKarın ağrısıHipotansiyonAritmilerKardiyak arrest	Kısa QT aralığıUzamış QRS aralığıDüz T dalgalarıAV blokKardiyak arrest	Altta yatan nedene göre yönlendirilirIV sıvı replasmanıFurosemid 1 mg kg⁻¹ IVHidrokortizon 200–300 mg IVPamidronat 30–90 mg IV
Hipokalsemi Kalsiyum < 2.1 mmol L⁻¹	Kronik böbrek hastalığıAkut pankreatitKalsiyum kanal blokeri doz aşımıToksik şok sendromuRabdomiyolizTümör lizis sendromuMasif kan transfüzyonu	ParesteziTetaniNöbetlerAV blokKardiyak arrest	Uzamış QT aralığıT dalga inversiyonuKalp bloğuKardiyak arrest	Bolus: %10 kalsiyum glukonat 10–20 mL, 5–10 dakikadaİnfüzyon: %10 kalsiyum glukonat 100 mL, %0.9 salin veya %5 glukoz 1000 mL içinde, 50 mL saat⁻¹ hızla IV infüzyon (Ca²⁺ düzeyini izleyin ve hızı ayarlayın)%50 magnezyum sülfat 4–8 mmol IV (gerekirse)
Hipermagnezemi Magnezyum > 1.1 mmol L⁻¹	Böbrek yetmezliğiİyatrojenik	KonfüzyonFlasid paraliziSolunum depresyonuHipotansiyonAV blokKardiyak arrest	Uzamış PR ve QT aralıklarıSivri T dalgalarıAV blokKardiyak arrest	Magnezyum >1.75 mmol L⁻¹ olduğunda tedaviyi düşünün:%10 kalsiyum glukonat (10–30 mL) veya %10 kalsiyum klorür (5–10 mL) IV, gerekirse tekrarlanırSalin diürezi – %0.9 salin 150 mL/saat IV ve Furosemid 1 mg/kg IVHemodiyaliz – böbrek fonksiyonu bozulmuşsa veya ciddi semptomlar varsa, ancak hipokalsemiye neden olma riski vardırGerekirse ventilatuvar destek
Hipomagnezemi Magnezyum < 0.6 mmol L⁻¹	Gastrointestinal kayıpPoliüriAçlıkAlkolizmMalabsorpsiyon	TremorAtaksiNistagmusNöbetlerAritmiler – torsade de pointesKardiyak arrest	Uzamış PR ve QT aralıklarıST-segment depresyonuT dalga inversiyonuYassılaşmış P dalgalarıArtmış QRS süresiTorsades de pointes	Şiddetli veya semptomatik: %50 magnezyum sülfat 2 g (8 mmol) IV, 15 dakikadaTorsades de pointes: %50 magnezyum sülfat 2 g (8 mmol) IV, 1–2 dakikadaNöbetler: %50 magnezyum sülfat 2 g (8 mmol) IV, 10 dakikada

4.5. Hipertermi, malign hipertermi ve toksine bağlı hipertermi

Hipertermi

Tedaviyi yönlendirmek için çekirdek vücut sıcaklığını ölçün.

Hastayı serin bir ortama taşıyın.

Basit eksternal soğutma; kondüktif, konvektif ve evaporatif yöntemleri içerebilir (Bkz. ERC 2025 İlk Yardım Kılavuzu).³

Sıcak senkopu ve sıcak bitkinliğinde, hastanın hızla serin bir yere alınması, basit eksternal soğutma ve sıvı verilmesi yeterlidir.

Sıcak çarpmasında, buz uygulanması ve soğuk suya daldırma gibi en hızlı soğutma hızını sağlayan aktif soğutma yöntemlerine öncelik verin (Şekil 3).

Malign hipertermi

Malign hiperterminin tedavisi; Hopkins ve ark., 2021⁹¹ ve Kollman-Camaiora ve ark., 2017¹⁰⁹ kaynaklarından uyarlanmıştır.

•Tetikleyici ajanları derhal durdurun. Buna vaporizatörün kapatılması ve çıkarılması ile ventilatör devresinin değiştirilmesi dahildir.•Mümkün olan en kısa sürede IV 2,5 mg/kg dantrolen uygulayın.•Aktif soğutmaya başlayın.•%100 oksijen verin ve hiperventilasyon kullanarak normokapniyi hedefleyin.•Ventilatörü değiştirin.•Ventilatör değiştirilemiyorsa kömür filtrelerini değiştirin.•Öneri ve takip için bir malign hipertermi merkeziyle iletişime geçin.

Hipertermi ve malign hipertermi

Hipertermi, termoregülasyonun bozulması nedeniyle vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkması (çekirdek vücut sıcaklığı 36,5–37,5 °C) sonucu ortaya çıkar. Yaşın uç noktalarında olmak ve multimorbidite spesifik risk faktörleridir.⁹²˒⁹³

Malign hipertermi, iskelet kası kalsiyum homeostazının nadir görülen farmakogenetik bir bozukluğudur ve genetik olarak yatkın bireylerin halojenli anesteziklere, süksinilkoline veya nöroleptiklere maruz kalmasının ardından gelişen kas kontraktürü ve yaşamı tehdit eden hipermetabolik kriz ile karakterizedir.⁹⁴˒⁹⁵

Nadiren, malign hipertermi farmakolojik olmayan yollarla da tetiklenebilir.

En sık görülen klinik bulgu ve semptomlar şunlardır:

•Hiperkapni (%34)•Sinüs taşikardisi (%25)•Hipertermi (%20)•Masseter spazmı (%11)•Yaygın kas rijiditesi (%3)•Asidoz•Hiperkalemi•Tedavi edilmezse ölüm⁹⁶

Bu bölüm; iki sistematik derleme, beş sistematik olmayan derleme ve iki kapsam derlemesine dayanmaktadır; bunlardan en güncel olanı 15 Haziran 2024 tarihinde gerçekleştirilmiştir.⁹⁴–¹⁰¹

ERC 2025 Hiperterminin Acil Tedavi Algoritması

CPR – kardiyopulmoner resüsitasyon, ALS – ileri yaşam desteği.

•Dipnot:◦* Çekirdek vücut sıcaklığı örneğin timpanik, rektal veya özofageal olarak ölçülmelidir.◦** Ağız kuruluğu, susama, hipotansiyon.◦*** Egzersize bağlı sıcak hastalığı ve egzersize bağlı sıcak çarpması tanısı sonrasında aktiviteye dönüşe ilişkin hususlar yakın zamanda başka kaynaklarda yayımlanmıştır.⁹⁶˒⁹⁹

ERC 2025 Malign Hipertermi Algoritması

Toksine bağlı hipertermi

•Toksine maruziyeti ve toksinin emilimini en aza indirin.•Aktif soğutma tekniklerini kullanın.•Santral termoregülatuvar mekanizmalar toksinlerden etkilendiği için antipiretiklerin faydası yoktur.

4.6. Kazara hipotermi

•Bilinci kapalı hipotermik bir hastada vital bulguları bir dakikaya kadar kontrol edin (Şekil 5).•Kazara hipotermiyi tanımak için düşük sıcaklıkları ölçebilen bir termometre ile çekirdek vücut sıcaklığını ölçün.•Çekirdek vücut sıcaklığı ölçülemiyorsa İsviçre Evreleme Sistemi’ni kullanın.•Yaklaşan kardiyak arrest açısından risk faktörleri bulunan hipotermik hastaları ve kardiyak arrestte olan hastaları, yeniden ısıtma amacıyla doğrudan bir ekstrakorporeal yaşam desteği (ECPR) merkezine transfer edin.•Çekirdek vücut sıcaklığı 28 °C’nin altında olan hipotermik kardiyak arrest hastalarında, hemen veya sürekli KPR uygulanması mümkün değilse KPR’yi geciktirin veya aralıklı KPR uygulayın.•Ventriküler fibrilasyon (VF) üç şok sonrasında devam ediyorsa, çekirdek vücut sıcaklığı >30 °C olana kadar ilave defibrilasyon girişimlerini erteleyin.•30 °C’nin altında adrenalin birikir ve faydadan çok zararlı etkilere yol açabilir.•Yakın zamanda ECPR başlatılması planlanmıyorsa, ROSC’yi kolaylaştırmak amacıyla bir kez IV 1 mg adrenalin uygulayın.•Çekirdek vücut sıcaklığı 30–35 °C ise adrenalin uygulama aralıklarını 6–10 dakikaya çıkarın.•Transport uzunsa veya arazi koşulları nedeniyle güçlük yaşanıyorsa mekanik KPR cihazı kullanımını düşünün.•Başarılı yeniden ısıtmaya ilişkin hastane içi prognoz değerlendirmesini Ekstrakorporeal Yaşam Desteği Sonrası Hipotermi Sonuç Tahmini (HOPE) skoru temelinde yapın.•Kardiyak arrestteki hipotermik hastaları veno-arteriyel ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (VA-ECMO) ile yeniden ısıtın.•Bir ECPR merkezine makul bir süre içinde ulaşılamıyorsa (örneğin 6 saat), ekstrakorporeal olmayan yaşam desteği ile yeniden ısıtmayı başlatın.

ERC 2025 Kazara Hipoterminin Acil Tedavi Algoritması

a Dekapitasyon; gövdenin tam kat ayrılması; tüm vücudun ileri derecede dekompoze olması veya tüm vücudun tamamen donmuş olması (göğüs duvarının komprese edilememesi).

b Sistolik kan basıncı <90 mmHg, kardiyodolaşımsal instabilitenin hastane öncesi değerlendirilmesinde makul bir tahmin ölçütüdür; ancak hastane içi kararlar açısından, derin hipotermili bir hastada (örn. <28 °C) yeterli kabul edilebilecek minimum dolaşım düzeyi tanımlanmamıştır.

c Kazara hipoterminin İsviçre evrelemesi.

d Kardiyak arrestte olan hipotermik bir hastanın doğrudan bir ECLS merkezine nakledilmesi önerilir. Uzak bölgelerde nakil kararı verilirken, artan nakil süresinin riski ile ekstrakorporeal yaşam desteği merkezinde tedavinin potansiyel yararı dengelenmelidir. Böyle bir merkeze 6 saat içinde ulaşılabiliyorsa transfer başlatılmalıdır.

e Sıcak ortam; kimyasal, elektrikli veya sıcak hava üflemeli ısıtma paketleri veya battaniyeleri ve ısıtılmış IV sıvılar (38–42 °C). Medikal tedaviye dirençli kardiyak instabilite durumunda ekstrakorporeal yaşam desteği ile yeniden ısıtmayı düşünün.

f Serum potasyumunu ölçmek amacıyla ara bir hastanede durma kararı verilirse, ekstrakorporeal yaşam desteği merkezine giden güzergâh üzerindeki bir hastane seçilmelidir. HOPE skoru¹⁵⁶˒¹⁵⁸˒¹⁶² çocuklarda kullanılmamalıdır; bunun yerine uzman görüşü alınması düşünülmelidir.

ECLS: Ekstrakorporeal yaşam desteği
ROSC: Spontan dolaşımın geri dönmesi
SBP: Sistolik kan basıncı

4.7. Çığ kurtarma

•Kardiyak arrestte KPR’nin başlatılmasına, çekirdek vücut sıcaklığı, gömülü kalma süresi ve hava yolunun açıklığına göre karar verin (Şekil 6).•Birden fazla kişinin gömüldüğü çığ kazalarında, yalnızca TYD sağlayıcıları mevcutsa ve kurtarıcı sayısı yetersizse, AvaLife algoritmasına göre ilerlemeyi düşünün.

ERC 2025 Kardiyak Arrest Gelişen Gömülü Çığ Mağdurlarında İleri Yönetim İçin Karar Verme Algoritması

4.8. Tromboz: Pulmoner emboli

Ani başlayan ilerleyici dispnesi olan ve bilinen kardiyak veya pulmoner hastalığı bulunmayan tüm hastalarda pulmoner emboliyi düşünün.

•12 derivasyonlu EKG çekin (akut koroner sendromu dışlayın, sağ ventrikül yüklenmesi bulgularını değerlendirin).•Hemodinamik instabiliteyi ve yüksek riskli pulmoner emboliyi tanımlayın.•Yatak başı ekokardiyografi yapın.•Kanama bulguları veya mutlak kontrendikasyonlar yoksa, tanısal süreç sırasında antikoagülasyon tedavisini başlatın (heparin 80 IU/kg IV).•Tanıyı bilgisayarlı tomografik pulmoner anjiyografi ile doğrulayın.•Hızla kötüleşen hastalarda kurtarma fibrinolitik tedavisine alternatif olarak cerrahi embolektomi veya kateter yönlendirmeli tedaviyi düşünün.

Pulmoner emboliye bağlı kardiyak arrest

•Yüksek kaliteli göğüs kompresyonları uygulanırken düşük ETCO₂ değerleri (<1,7 kPa/13 mmHg) pulmoner emboli tanısını destekleyebilir; ancak bu spesifik olmayan bir bulgudur.•Pulmoner embolinin kardiyak arrestin şüpheli nedeni olduğu durumlarda fibrinolitik ilaçlar kullanın.•Pulmoner embolinin kardiyak arrestin bilinen nedeni olduğu durumlarda fibrinolitik ilaçlar veya cerrahi embolektomi veya perkütan mekanik trombektomi kullanın.•Uygulandığı merkezlerde, konvansiyonel KPR’nin başarısız olduğu kardiyak arrestli seçilmiş hastalarda kurtarma tedavisi olarak ECPR’yi düşünün.•Yerel kaynaklara bağlı olarak yüksek riskli pulmoner embolinin yönetimine ilişkin kararları vermek üzere multidisipliner bir ekip oluşturun.

4.9. Tromboz: Koroner tromboz

•Semptomların tanınmasını sağlamak ve tıbbi yardım aramadaki gecikmeleri en aza indirmek için sağlık eğitimini geliştirin.•Yüksek riskli gruplarda olası kurtarıcılar için TYD eğitimini teşvik edin.•Zamanında perkütan koroner girişim (PKG) sağlanabilmesi için bölgesel ağları güçlendirin.•ST elevasyonu veya devam eden iskemi şüphesi varsa hastayı PKG yapabilen bir merkeze transfer edin ve mevcut STEMI ağlarını aktive edin.

Süreğen ROSC ve EKG’de ST elevasyonu olan hastalarda:

•Tanıdan sonraki 120 dakika içinde acil koroner anjiyografi yapın ve gerekiyorsa PKG uygulayın.•Daha uzun bir gecikme bekleniyorsa, hastane öncesi ortamda ve PKG yapılamayan merkezlerde fibrinolizi düşünün.

Süreğen ROSC olan ancak EKG’de ST elevasyonu bulunmayan hastalarda:

•Hasta hemodinamik olarak instabilse veya devam eden iskemi bulguları gösteriyorsa, acil koroner anjiyografiyi ve gerekiyorsa PKG’yi düşünün.•İskemi bulguları olmayan stabil hastalarda, akut koroner oklüzyon olasılığının yüksek olduğu düşünülmüyorsa, acil kardiyak kateterizasyon laboratuvarı değerlendirmesi rutin olarak yapılmamalı ve ertelenebilir.•Klinik bağlam kardiyak arrest için alternatif bir etiyoloji düşündürüyorsa koroner dışı nedenleri değerlendirin.•Devam eden resüsitasyonun yararsız olduğu düşünülmediği sürece, süreğen ROSC sağlanamayan ve KPR’ye devam edilen hastaları, mevcut kaynaklara ve ekibin uzmanlığına bağlı olarak anjiyografi veya ECPR açısından değerlendirilmek üzere bir PKG merkezine transfer edin.

4.10. Toksik ajanlar

•Kişisel güvenliğinizi sağlayın (Şekil 7); çünkü doğrudan cilt teması (örneğin ağızdan ağıza ventilasyon) toksik ajanların bulaşmasına neden olabilir.•Kardiyak arrestteki tüm hastaları olası intoksikasyon açısından değerlendirin.•Emilimi azaltın; antidotlar, dekontaminasyon ve artırılmış eliminasyon gibi spesifik tedavi yöntemlerini kullanmayı düşünün.•Mevcutsa antidotları mümkün olan en kısa sürede uygulayın.•Uzamış resüsitasyon girişimleri sırasında toksin konsantrasyonu metabolizma veya atılım yoluyla azalabileceğinden, resüsitasyona uzun süre devam etmeye hazırlıklı olun.•Zehirlenmiş hastanın tedavisine ilişkin bilgi için bölgesel veya ulusal zehir danışma merkezlerine başvurun.

ERC 2025 Toksik Maruziyetin Yönetim Algoritması

4.11. Travmatik kardiyak arrest (TKA)

Travmatik kardiyak arrest, tıbbi nedenlere bağlı kardiyak arretten farklıdır; bu farklılık tedavi algoritmasına da yansıtılmıştır (Şekil 8).

Travmatik kardiyak arreste yanıt zamana kritik düzeyde bağımlıdır ve başarı; odaklanmış hastane öncesi bakım ile uzmanlaşmış travma merkezi bakımını içeren, iyi yapılandırılmış bir yaşam zincirine bağlıdır.

Geri döndürülebilir nedenlerin erken ve agresif yönetimi (örneğin kanama kontrolü, hava yolu yönetimi, göğüs dekompresyonu) sağkalım için esastır.

Ultrasonografi, kardiyak arrest nedeninin belirlenmesine yardımcı olur ve resüsitatif girişimlere rehberlik eder.

ERC 2025 Travmatik Kardiyak Arrest-Peri Arrest Yönetim Algoritması

5. Özel ortamlar

5.1. Kateterizasyon laboratuvarında kardiyak arrest

•Personelin teknik beceriler ve ALS konusunda yeterli eğitim almasını teşvik edin ve periyodik acil durum tatbikatlarını düşünün.•Acil durum ekipmanının kolayca erişilebilir ve çalışır durumda olduğundan emin olun.•Olası komplikasyonları en aza indirmek için elektif prosedürleri dikkatle planlayın ve güvenlik kontrol listelerinin kullanımını teşvik edin.•Hemodinamik instabilite veya komplikasyon şüphesi durumunda ekokardiyografiyi düşünün.•ALS algoritmasına göre resüsitasyon uygulayın, ANCAK şu değişiklikleri yapın:◦Şoklanabilir ritim durumunda ardışık 3 şok uygulayın.◦Aşırı bradikardi durumunda eksternal veya transvenöz pacing düşünün.

Klinik bağlama, ekibin uzmanlığına ve mevcut olanaklara bağlı olarak seçilmiş olgularda şunları düşünün:

•Manuel kompresyon uygulanabilir veya uygulayıcı açısından güvenli değilse mekanik KPR.•Özellikle geri döndürülebilir nedenleri düzeltmeye yönelik kritik girişimlerin yapılmasına olanak sağlıyorsa, refrakter kardiyak arrestli seçilmiş hastalarda ekstrakorporeal KPR.•ROSC sağlandıktan sonra kardiyojenik şokta olan seçilmiş hastalarda dolaşım destek cihazları.

5.2. Boğulma

•Kurtarıcılar ve ilk müdahale ekipleri kendi güvenliklerine öncelik vermeli ve en güvenli kurtarma tekniğini kullanmalıdır.•Olay yerindeki kişiler, profesyonel yardım çağırmalı ve kendi yeterliliklerine göre kendilerini güvende hissettikleri kurtarma tekniklerini kullanmalıdır.•İlk müdahale ekipleri, kullanımı konusunda eğitim aldıkları kurtarma ekipmanlarını ve yüzdürme cihazlarını kullanmalıdır.•Resüsitasyon gerektiğinde, suda spinal immobilizasyon uygulanması kazazedenin sudan çıkarılmasını geciktirmemelidir.•Mevcut olduğunda %100 inspire edilen oksijen kullanarak 5 ventilasyonla başlayın, ardından standart KPR protokolüyle devam edin.•Uygulayıcı uygun şekilde eğitimliyse hava yolu ve ventilasyon ekipmanları kullanılabilir.•Yüksek inspirasyon basıncı gerektiğinde, mide şişmesini önlemek için ventilasyon basıncını kademeli olarak artırın.•Başlangıç resüsitasyonu başarısız olursa, yerel protokollere uygun olarak ECPR’ye geçişi düşünün.•Hipotermiye ilişkin önerileri izleyin.

ERC 2025 Boğulma Sonrası CPR Algoritması

5.3. Ameliyathanede kardiyak arrest

•Preoperatif tarama ve yüksek riskli hastaların belirlenmesi, potansiyel kritik prosedürler konusunda cerrahlarla açık iletişim kurulması, ileri monitörizasyon ve hasta instabilitesi sırasında bir anesteziyoloğun sürekli hazır bulunması yoluyla kardiyak arrest riskini önleyin ve azaltın.•Uygun müdahalelere rağmen sistolik kan basıncı 50 mmHg’nin altına ani olarak düşerse ve buna ETCO₂’de azalma eşlik ediyorsa göğüs kompresyonlarına başlayın.•Cerrahı ve ameliyathane ekibini kardiyak arrest konusunda bilgilendirin.•Yüksek kaliteli göğüs kompresyonlarını başlatın ve çalışma verimliliğini artırmak için ameliyat masasının yüksekliğini ayarlayın.•Hava yolunun güvenli olduğundan emin olun, ETCO₂ eğrisini gözden geçirin ve %100 oksijen uygulayarak etkili ventilasyon sağlayın.•Fark edilmemiş özofageal entübasyonu dışlayın.•Geri döndürülebilir nedenleri ele almak üzere resüsitasyona rehberlik etmek için ultrasonografi kullanın.•Tansiyon pnömotoraksı dışlayın.•Konvansiyonel KPR’nin başarısız olduğu seçilmiş hastalarda erken ECPR’yi bir tedavi seçeneği olarak düşünün.•ECPR mevcut değilse, eğitimli sağlık profesyonelleri belirli olgularda alternatif olarak açık göğüs kardiyak kompresyonunu düşünebilir.•İnsan faktörleri, intraoperatif kardiyak arrestte sağkalımı artırmak açısından kritik öneme sahiptir; ekipmanın kullanımına aşinalığı sağlayın, cerrahi ekip time-out’ları sırasında stratejileri ve rolleri belirleyin ve perioperatif kardiyak arresti multidisipliner ve interprofesyonel ekip eğitimlerine, yerinde simülasyonlara ve ALS kurslarına dahil edin.

5.4. Lokal anestezik sistemik toksisitesi

•Mümkünse lokal anestezik uygulamasını durdurun.•Metabolik asidoz mevcutsa, plazma pH’sını artırmak için hastayı hiperventile edin.•Daha düşük doz adrenalin uygulayın (1 µg/kg, 1 mg IV bolus yerine).•Başlangıçta %20 lipid emülsiyonunu 1,5 mL/kg dozunda 1 dakika içinde IV bolus olarak uygulayın; ardından 0,25 mL/kg/dk hızında infüzyona devam edin. Ancak %20 lipid emülsiyonunun maksimum kümülatif IV dozu 12 mL/kg’ı aşmamalıdır.•5. dakikada ROSC sağlanmamışsa, lipid infüzyon hızını iki katına çıkarın ve ROSC sağlanana kadar 5 dakikalık aralıklarla en fazla iki ek lipid bolusu uygulayın.•Uzamış resüsitasyonu (>1 saat) ve ECPR’yi düşünün.•Nöbetleri benzodiazepin uygulayarak tedavi edin.

5.5. Kardiyak cerrahi

•Kardiyak arresti klinik bulgular ve nabızsız basınç dalga formları ile doğrulayın.•Geri döndürülebilir nedenleri belirlemek için ultrasonografiyi düşünün.•VF/pVT durumunda ardışık 3 şoka kadar uygulayın.•Asistoli veya aşırı bradikardide maksimum çıkışta epikardiyal pacing kullanın.•Cerrahiden sonraki 10 güne kadar, hastanın bulunduğu yerden bağımsız olarak 5 dakika içinde yeniden sternotomi uygulayın.•Göğüs yeniden açıldıktan sonra açık kardiyak kompresyonlar uygulayın.•IV adrenalin dozunu azaltın (0,05–0,1 mg).•Uzamış resüsitasyonda veya göğsün yeniden açılmasının gecikebileceği minimal invaziv olgularda ECPR’yi düşünün.

5.6. Sol ventrikül destek cihazı (LVAD) bulunan hastalar

•Bilinci kapalı LVAD hastalarında uzman ekipleri derhal aktive edin.•Birden fazla kurtarıcı varsa, cihaz fonksiyonunu yeniden sağlamaya çalışırken eş zamanlı olarak KPR’ye başlayın.•Tek kurtarıcı varsa, cihazın yeniden çalıştırılmasını denemek için KPR’yi 2 dakikaya kadar geciktirmeyi düşünün.•İlgili protokolleri izleyerek cihazla ilgili sorunların giderilmesine öncelik verin.

5.7. Sporda kardiyak arrest

•Birincil korunma amacıyla tarama önemli bir rol oynar, ancak tartışmalı olmaya devam etmektedir.•Tüm spor ve egzersiz tesisleri, kardiyak arrest olasılığını ve sonuçlarını dikkate alan bir risk değerlendirmesi yapmalı ve riski azaltmak için önleyici stratejiler uygulamalıdır.•Oyun alanına derhal ve güvenli erişim sağlayın.•Spor etkinliklerindeki farkındalık programlarının, henüz Acil Sağlık Hizmetleri ile temas kurmamış hedef gruplarda farkındalığı artırmak için uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.•Sağlık profesyonelleri, hastane içi tedaviye köprü oluşturacak uygun bir endikasyon olmadıkça, devam eden resüsitasyonla ambulans nakli yapmak yerine olay yerinde resüsitasyon uygulamalıdır.•Devam eden resüsitasyonla nakil sırasında mekanik KPR’yi düşünün.•Uygulanabilir ise, hastane öncesi ortamda resüsitasyona ve resüsitasyon sonrası bakıma rehberlik etmek amacıyla invaziv arteriyel kan basıncı ölçümü yapılmasını düşünün.•Acil Sağlık Hizmetleri sistemleri, debriefing ve sürekli kalite iyileştirme için kayıt sistemlerini ve ekipmanlardan (örn. defibrilatörler) elde edilen verileri kullanmalıdır.

5.8. Uçuş sırasında kardiyak arrest

•Sağlık profesyoneli yardımı istenmelidir (uçuş içi anons).•Hasta birkaç saniye içinde yeterli zemin alanı bulunan bir bölgeye (galley/mutfak alanı) taşınamıyorsa, kurtarıcı göğüs kompresyonlarını uygulamak için koridor koltuklarının önündeki bacak boşluğunda diz çökmelidir.•Baş üzerinden KPR (overhead-CPR), alanın kısıtlı olduğu ortamlarda olası bir seçenektir.•Hava yolu yönetimi, mevcut ekipmana ve kurtarıcının uzmanlığına göre yapılmalıdır.•Planlanan rota, devam eden resüsitasyon sırasında ROSC olasılığı yüksekken uzun süre herhangi bir havalimanına ulaşılamayacak bir bölgeden geçiyorsa, erken rota değişikliğini düşünün.•ROSC olasılığı düşükse, rota değişikliğinin risklerini değerlendirin ve uçuş ekibine uygun önerilerde bulunun.•KPR sonlandırılmışsa (ROSC yoksa), tıbbi açıdan uçuş rotasının değiştirilmesine gerek yoktur; havayolu politikasını izleyin.

5.9. Mikrogravitede resüsitasyon

•Hava yolu yönetimi, defibrilasyon ve IV/IO erişim, hasta güvenli şekilde sabitlendikten sonra, karadaki ALS uygulamalarına benzerdir.•Mekanik KPR’yi düşünün.•Alçak Dünya yörüngesinde kardiyak arrest sırasında, mümkünse ve personel sayısı elveriyorsa teletıp desteğine danışın.•Resüsitasyonun sonlandırılmasına, teletıp desteğine danışarak, en yüksek tıbbi yeterliliğe sahip mürettebat üyesi karar vermelidir.

5.10. Yolcu Gemisi

•Mevcut tüm sağlık kaynaklarını (personel ve ekipman) derhal kullanın.•Kıyı şeridine yakınsanız helikopter acil sağlık hizmetini aktive edin.•Erken teletıp desteğini düşünün.•ALS için gerekli tüm ekipmanın gemide hazır bulunmasını sağlayın.•Kardiyak arresti tedavi etmek için yeterli sayıda sağlık profesyoneli yoksa, gemi içi anonsla ek sağlık personeli çağırın.

6. Özel Hasta Grupları

6.1. Astım ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

•Yaşamı tehdit eden hipoksiyi %100 oksijen ile tedavi edin.•(Tansiyon) pnömotoraks bulguları açısından değerlendirin.•Yüksek insuflasyon basınçları gerekebileceğinden endotrakeal entübasyon uygulayın.•Dinamik hiperinflasyonu yönetmek için manuel dekompresyonu ve hastanın ventilatörden ayrılmasını düşünün.•İlk resüsitasyon girişimleri başarısız olursa, yerel protokollere uygun şekilde ECPR’yi (ekstrakorporeal kardiyopulmoner resüsitasyon) düşünün.

6.2. Hemodiyaliz Hastalarında Kardiyak Arrest

•Diyaliz cihazını yönetmek üzere eğitimli bir diyaliz hemşiresi veya teknisyeni görevlendirin.•Diyalizi durdurun ve hastanın devredeki kan hacmini sıvı bolusu ile geri verin.•Diyaliz cihazı defibrilasyona dayanıklı değilse hastayı cihazdan ayırın ve ıslak yüzeylere dikkat edin.•Diyaliz damar yolunu açık bırakın ve ilaç uygulaması için kullanın.•Resüsitasyon sonrası erken dönemde diyaliz gerekebilir.

ERC 2025 Diyaliz Sırasında Kardiyak Arrest Algoritması

6.3. Obez Hastalarda Resüsitasyon

•Obez hastalara standart resüsitasyon tedavisi uygulanmalıdır.•Standart TYD (BLS) ve İYD (ALS) yaklaşımından sapmaya gerek yoktur.

6.4. Pektus Ekskavatumlu Hastalarda Resüsitasyon

•Göğüs kompresyon derinliğinin 3–4 cm’ye azaltılması düşünülebilir.•Nuss barı ile düzeltilmiş hastalarda etkili göğüs kompresyonu sağlamak için belirgin şekilde daha fazla kuvvet gerekebilir.•Göğüs kompresyonları etkisiz kalıyorsa ECPR’nin erken uygulanması düşünülebilir.•Defibrilasyonda standart enerji düzeyleri kullanılarak pedler anteroposterior yerleşimle uygulanmalıdır.

6.5. Gebelikte Kardiyak Arrest

•Doğurganlık çağındaki kollabe olan her kadında gebelik olasılığını düşünün.•Gebe ve peripartum kadınlarda kardiyak arrest her ortamda gelişebilir; sağlık kuruluşları ve sağlık hizmetleri bu tür durumlara hazırlıklı olmalıdır.•Obstetriye özgü erken uyarı sistemleri, kötüleşen gebe hastaların erken tanınmasını kolaylaştırır.•Aortokaval kompresyonu mümkün olduğunca erken giderin ve resüsitasyon boyunca bunu sürdürün.•Maternal kardiyak arrestte pratik nedenlerle manuel sol uterin deplasman önerilir.•4H ve 4T nedenlerini sistematik olarak değerlendirin ve gebeliğe özgü kardiyak arrest nedenleri olan 4P’yi araştırın:◦Preeklampsi ve eklampsi◦Puerperal sepsis◦Plasental ve uterin komplikasyonlar◦Peripartum kardiyomiyopati•Resüsitatif histerotomi zaman kritik bir girişimdir. İşlem için hazırlık erken dönemde başlatılmalıdır.•Resüsitatif histerotomi, deneyimli bir ekip tarafından kardiyak arrestin gerçekleştiği yerde mümkün olan en kısa sürede uygulanmalıdır.•Gebe ve postpartum kadınlarda resüsitasyon sonrası bakım multidisipliner yaklaşım gerektirir.