Kafa travması, künt, penetran, patlama, rotasyonel veya ivmelenme-yavaşlama kuvvetlerinden kaynaklanan, vücudun kraniofasiyal bölgesine yönelik dışsal bir travmayı tanımlayan geniş bir terimdir. 

Kafa Yaralanması

Kafa yaralanması ise fizik muayenede klinik olarak belirgin bir yaralanmayı ifade eder ve ekimoz, laserasyonlar veya deformitelerin varlığı ile tanınır.

Travmatik Beyin Hasarı (TBI)

Travmatik beyin hasarı (TBH), kafa bölgesine alınan ani bir darbe, çarpma, penetran yaralanma veya hızlı ivme/deivme kuvvetleri sonucu beyin fonksiyonlarının geçici veya kalıcı olarak bozulmasıdır. Beynin kendisine yönelik bir yaralanmayı ifade eder.

Klinik olarak bilinç değişikliği, amnezi, nörolojik defisitler veya görüntüleme ile saptanan lezyonlarla kendini gösterir.

Travmatik beyin hasarı, primer ve sekonder etkilerden oluşur. Nöroyoğun bakımın temel hedefi, sekonder hasarı önlemek ve tedavi etmektir. 

Primer Hasar: Travma anında meydana gelen beyin hasarı (kontüzyon, laserasyon, diffüz aksonal yaralanma).

Sekonder Hasar: Primer yaralanmayı takip eden, hipoksi, hipotansiyon, serebral ödem ve intrakraniyal hipertansiyon gibi süreçlerin tetiklediği hasar.

Hayatı tehdit eden lezyonları erken tanı ve tedavi

Sekonder beyin hasarını önleme

Hızlı triaj ve nörocerrahi müdahale için uygun yönlendirme

Skalp Yaralanmaları

Skalp yaralanmalarında skalpteki büyük damarlar kesilirse tam olarak kasılamaz ve bu durum önemli miktarda kan kaybına yol açabilir.

Skalpin diğer katmanlarına gevşek bağlarla bağlı olan areolar tabaka, skalp dekolmanlarının (avulsiyon) sık görüldüğü yerdir.

Subgaleal hematomlar, kanın bu gevşek areolar doku boyunca kolayca yayılabilmesi nedeniyle büyük boyutlara ulaşabilir. Hemostaz sağlanması zor olabilir. Kan kaybı, hemodinamik bozulmaya yol açacak kadar ciddi olabilir.

Kafatası Kırıkları

Travmatik Beyin Hasarı (Travmatik beyin hasarı ayrı bir başlık olarak detaylıca anlatılmıştır.)

Travmatik Beyin Hasarı Nörogörüntülemeye Göre Sınıflama

Ekstra-Aksiyal Yaralanmalar

Ekstra-aksiyal yaralanmalar kafatası içinde ancak beyin dokusunun dışında meydana gelen yaralanma veya kanamalardır. Ekstra-aksiyal intrakraniyal yaralanmalar:

Epidural hematom (EDH)

Subdural hematom (SDH)

Travmatik subaraknoid kanama (SAH)

Subdural higroma (SDHG)

İntra-Aksiyal  Yaralanmalar

İntra-aksiyal: Beyin dokusunun içinde meydana gelen yaralanma veya kanamalardır. İntra-aksiyal intrakraniyal lezyonlar:

Travmatik aksonal hasar (TAH)

Diffüz aksonal hasar

Travmanın beyinde yaygın mikroskopik yırtılmalara neden olmasıdır.

Özellikle hızlı akselerasyon-dekelerasyon ya da rotasyonel kuvvetler sonucu beyaz cevher traktlarında aksonların kopması veya gerilmesi ile oluşur.

Fokal aksonal hasar 

Serebral ve serebellar kontüzyonlar

İntraparankimal hemoraji

Patlamalara bağlı travmatik beyin hasarı (TBH): Irak ve Afganistan savaşlarında görev yapan askerlerde orantısız derecede yüksek morbidite ile ilişkilidir.

Beynin orta hattını veya coğrafi merkezini geçen, ventriküllerden geçen veya posterior fossada sonlanan penetran cisimler yüksek morbiditelidir. 

Yüksek hızlı (high-velocity) yaralanmalar, düşük hızlı (low-velocity) yaralanmalara göre daha yüksek mortalite oranına sahiptir. 

Büyük mermiler veya kranial boşluk içinde parçalanan mermiler genellikle daha ölümcüldür. Merminin tasarımı ve deforme olma veya parçalanma potansiyeli, doku tahribatını ve hastaların morbidite ve mortalitesini artırır. 

Penetran kafa travmalarında mortalite ile ilişkilendirilen önemli klinik faktörler:

Artan yaş, intihar girişimi, düşük GKS skoru, bilateral midriyazis, duramater penetrasyonu, bihemisferik ve multilobar yaralanmalardır.