1. Hemorajik Şok Sınıflaması

Tablo: The Advanced Trauma Life Support (ATLS 10) Hemorajik Şok Sınıflaması

Parametre	Sınıf I	Sınıf II	Sınıf III	Sınıf IV (Ciddi)
Tahmini kan kaybı	<%15	%15-30	%30-40	>%40
Nabız	↔ veya minimal artabilir	100-120	↑ filiform	↑ / ↑↑
Kan Basıncı	↔	↔	↔ veya ↓ <90mmHg veya başvuru anındakinden %20-30 oranında düşüş	↓
Nabız Basıncı	↔	↓	↓	↓
Solunum Sayısı	↔	20-24	↔ / ↑	↑
İdrar Çıkışı	↔	↔	↓	↓↓
GKS	↔	↔	↓	↓
Baz Açığı	-0/-2 mEq/L	-2/-6 mEq/L	-6/-10 mEq/L	<-10 mEq/L
Kan Ürünü İhtiyacı	Takip	Olası	Kan ürünü ver	Masif transfüzyon yap

Travmatik hemorajik şokta sınıf 3 ve 4 olan hastalar için acil olarak 0 Rh (-) eritrosit süspansiyonu istenir. Kan ürünü replasmanında 1ES, 1TDP veya 2ES, 1TDP önerilmektedir. Evre 4 şoktaki hastalara ve The Assesment of Blood Consumption Score'a (aşağıda tabloda mevcut) göre iki kriteri karşılayan hastalara masif transfüzyon yapılması önerilir. Masif transfüzyon 24 saatte 10Ü’den fazla ES replasmanı veya 1 saatte 4Ü’den fazla ES replasmanı yapılmasıdır. Masif transfüzyonda optimal oran bilinmemekle birlikte 1 ES:1 TDP:1 Trombosit oranı ile kan transfüzyonu yapılması önerilir.

Tablo: The Assessment of Blood Consumption Score (ABC skoru)

•Penetran yaralanma

•Pozitif FAST

•<90 mmHg tansiyon

•Nabız >120

Her pozitif parametre 1 puan alır. Skor ≥2 ise masif transfüzyon ihtiyacını öngörme duyarlılığı %75, özgüllüğü %86’dır.

2. Klinik

MIST – Yaralanma Mekanizması, Yaralanmalar, Bulgular ve Tedavi Devir Aracı

Kısaltma	Açıklama
M	Yaralanma / Tıbbi Durum Mekanizması (Mechanism of injury / medical complaint)
I	Yakınma ile İlgili Yaralanmalar / Bilgiler (Injuries / information related to the complaint)
S	Bulgular ve Semptomlar (GKS skoru ve vital bulgular dâhil) (Signs and symptoms including GCS score and vital signs)
T	Uygulanan Tedaviler ve Gözlenen Eğilimler (Treatment given and trends noted)
MIST, saha ekibi ile hastane ekibi arasında standart ve sistematik hasta devri sağlar. Özellikle travma ve acil durumlarda bilgi kaybını önlemek için kullanılır.

S-xABCDE-BAR İletişim Aracı (Transfer İletişim Yöntemi)

Kısaltma	Amaç	Bilgiler
S-xABCDE	Durum-xHava Yolu-Solunum-Dolaşım-Nörolojik Durum-Maruziyet/Çevre (Situation-xAirway-Breathing-Circulation-Disability-Exposure/Environment)	•Sevk eden klinisyen ve kurum •Ad, yaş, cinsiyet, yaralanma mekanizması •Sevk endikasyonu •x: Acil hemoraji kontrol müdahaleleri (ör. bası, tampon, turnike) •Airway: Değerlendirme, müdahale •Breathing: Değerlendirme, müdahale •Circulation: Değerlendirme, müdahale •Disability: Değerlendirme, müdahale •Environment/Exposure: Değerlendirme, müdahale
B	Geçmiş Bilgiler (Background)	•AMPLE öyküsü •Sıvı/kan replasmanı •İlaçlar (tarih ve saat) •Görüntüler •Redüksiyon/atel uygulamaları
A	Değerlendirme (Assessment)	•Mevcut Durum: •Fizyoloji •Müdahalelere yanıt •Olası yaralanmalar
R	Öneri (Recommendation)	•Taşıma şekli ve kapasitesi •Taşıma sırasında yapılan müdahaleler •Gerekli diğer müdahaleler
Bu araç, özellikle travma hastalarının nakil ve devrinde tüm kritik bilgilerin sistematik ve eksiksiz aktarılmasını sağlar. MIST daha kısa ve pratik iken, S-xABCDE-BAR daha kapsamlı ve ayrıntılıdır.

3. Travmalı Hastalarda Triyaj

Ulusal Yaralı Hastaların Saha Triajı Kılavuzu – KIRMIZI KRİTERLER (Ciddi Yaralanma Yüksek Riski)

Yaralanma Paterni

Mental Durum ve Vital Bulgular

•Baş, boyun, gövde ve proksimal ekstremitelere penetran yaralanmalar •Kafatası deformitesi, şüpheli kafatası kırığı •Yeni motor veya duyu kaybı ile birlikte şüpheli spinal yaralanma •Göğüs duvarı instabilitesi, deformitesi veya flail chest şüphesi •Şüpheli pelvik kırık •İki veya daha fazla proksimal uzun kemik kırığı şüphesi •Ezilmiş, soyulmuş, parçalanmış veya nabızsız ekstremite •Bilek veya ayak bileği proksimalinden amputasyon •Tornaike veya sürekli basınçla yara tamponu gerektiren aktif kanama

Tüm Hastalar •Komutları yerine getirememe (motor GKS < 6) •Solunum sayısı < 10 veya > 29 /dk •Solunum sıkıntısı veya solunum desteği ihtiyacı •Oda havasında oksijen satürasyonu < %90 0–9 yaş arası •Sistolik kan basıncı < 70 mmHg + (yaş × 2) 10–64 yaş arası •Sistolik kan basıncı < 90 mmHg veya •Nabız > Sistolik kan basıncı

Yukarıdaki KIRMIZI kriterlerden herhangi birini karşılayan hastalar, coğrafi kısıtlar dâhilinde en üst düzey travma merkezine nakledilmelidir.

Ulusal Yaralı Hastaların Saha Triajı Kılavuzu – SARI KRİTERLER (Ciddi Yaralanma İçin Orta Risk)

Yaralanma Mekanizması

EMS (Acil Sağlık) Değerlendirmesi

•Yüksek riskli trafik kazası ◦Kısmi veya tam fırlama ◦Belirgin çökme (tavan dâhil) ▪> 12 inç yolcu alanı ▪> 18 inç herhangi bir bölge ◦Sıkışmış hastanın kurtarılması için ekstrikasyon gereksinimi ◦Yolcu bölmesinde ölüm ◦0–9 yaş arası çocuk, emniyetsiz veya çocuk koltuğu olmadan taşınmış ◦Araç telemetri verilerinde ciddi yaralanma ile uyumlu bulgular •Taşıt dışına savrulma veya ciddi darbe (ör. motosiklet, ATV, at vb.) •Yaya veya bisikletlinin araç tarafından çarpılması, üzerinden geçilmesi veya ciddi darbe alması •10 feet (>3 m) üzeri yükseklikten düşme (tüm yaşlar)

Aşağıdaki risk faktörlerini göz önünde bulundurun:

•Küçük çocuklarda (≤5 yaş) veya yaşlılarda (≥65 yaş) düşük seviyeli düşmeler ve belirgin kafa travması •Antikoagülan kullanımı •Çocuk istismarı şüphesi •Özel, yüksek kaynak gerektiren sağlık ihtiyaçları •>20 haftalık gebelik •Travma ile birlikte yanıklar •Çocuklar tercihen pediatrik kapasitesi olan merkezlere triaj edilmelidir

Emin değilseniz, travma merkezine yönlendirin.

Yukarıdaki SARI kriterlerden herhangi birini karşılayan ve KIRMIZI kriterleri taşımayan hastalar, coğrafi koşullar dâhilinde travma merkezine (en üst düzey olması gerekmez) öncelikli olarak nakledilmelidir.

1. Hemorajik Şok Sınıflaması

2. Klinik

3. Travmalı Hastalarda Triyaj

Kaldığın Yerden Devam Et

Ücretsiz üyelik ile:

İlgili Konular