1. Nedir?

Haşhaş bitkisinden (Papaver somniferum) elde edilen opiyatlar, binlerce yıldır hem tıbbi hem de keyif verici amaçlarla kullanılmaktadır. Opiatlar, sentetik ve yarı sentetik ilaçları da içeren daha geniş bir ilaç grubu olan opioidler sınıfına dahildir. Genel olarak opioid maruziyetleri şu kategorilere ayrılır: •

Tedavi amaçlı kullanım

•

Rekreatif (keyif verici) kullanım

•

Kasıtlı kendine zarar verme

•

Gözaltına alınmaktan korkarak uyuşturucuyu saklama amacıyla yutma (“body stuffing”)

•

Uyuşturucuyu sınır ötesi taşımak için paketlenmiş halde büyük miktarda yutma (“body packing”)

•

Kazara çocuk maruziyeti

2. Epidemiyoloji

Opioid kötüye kullanımı, dünya çapında önemli bir sorundur ve opioid doz aşımına bağlı ölümler sayıca fazladır ve artış göstermektedir. Opioid doz aşımı sonrası acil servise başvuran hastalarda 1 yıllık mortalite oranı %5,5’tir ve bu hastaların %20’si ilk doz aşımı sonrası ilk bir ay içinde ölmektedir.

3. Patofizyoloji

Vücuttaki endojen opioid peptitler temel olarak üç sınıfa ayrılırlar. Ayrıca vücutta temel olarak üç ana opioid reseptörü mevcuttur. Bu reseptörler santral ve periferik sinir sistemi boyunca bulunurlar. •

Enkefalinler

•

Endorfinler

•

Dinorfinler

Opioid ilaçlar ise yapısal olarak bu endojen peptitlere benzerler. Acil serviste en sık kullanılan opioid ilaçlara örnek olarak morfin, kodein, fentanil ve tramadol verilebilir. Son zamanlarda fentanil ilişkili olmayan yüksek lipofilik özelliği ile merkezi sinir sistemine hızla geçen çok güçlü sentetik opioidler üretilmiş olup yasa dışı kullanımı artmıştır. Opioidlerin çoğu karaciğerde metabolize olur ve sistemik dolaşıma ulaşmadan önce birinci geçiş (first-pass) metabolizmasına uğrar. Opioidlerin vücutta bir çok etkileri mevcuttur. •

Analjezi

◦

Nosiseptif bilginin periferik sinirden omuriliğe ve beyine iletiminde birçok noktada inhibisyon

•

Öfori

◦

Mezolimbik sistemde dopamin salınımının artmasıyla ortaya çıkar

•

Anksiyolitik

◦

Locus coeruleus’taki noradrenerjik nöronlar üzerindeki etkilerle sağlanır

Opioid doz aşımı durumlarında çok sayıda tablet alınırsa çözünme ve emilim gecikebilir. Ancak bunun aksine kullanıcının alacağı zevki artırmak için yavaş salınımlı oksikodon formu ezilip alınırsa ilaç hızla emilir ve ciddi morbidite riski oluşabilir. Bazı opioidlerin aktif metabolitleri böbrek fonksiyonları bozulmuş hastalarda birekebilir ancak bu metabolitler diyaliz ile uzaklaştırılamaz. Opioidlerin yüksek dağılım hacmi, hemodiyalizle anlamlı miktarda ilacın vücuttan uzaklaştırılmasını imkansız hale getirir.

1. Nedir?

2. Epidemiyoloji

3. Patofizyoloji

Kaldığın Yerden Devam Et

Ücretsiz üyelik ile:

İlgili Konular