1. KONU YAZIM AŞAMASINDADIR.
2. Acil Yönetim
Organofosfat ve Karbamat İntoksikasyonları Hızlı Yönetim
Klinik sendrom | Özellikler |
|---|---|
Akut kolinerjik toksisite |
•Genellikle dakikalar ile saatler içinde ortaya çıkar.
•Kolinerjik aşırılık bulguları görülür (SLUDGE-BBB).
◦SLUDGE: Salivasyon (aşırı tükürük salgısı), Lakrimasyon (gözyaşı artışı), İdrar yapma, Defekasyon, Gastrik boşalma.
◦BBB: Bradikardi, Bronkore, Bronkospazm.
•Akut nikotinik toksisite; fasikülasyonlar ve kas paralizisini içerir (özellikle çocuklarda geçici erken taşikardi ve hipertansiyon da olabilir).
•Solunum yetmezliği; kas güçsüzlüğü, azalmış santral solunum uyarısı, artmış sekresyonlar ve bronkospazm sonucu gelişebilir.
|
Ara (nörolojik) sendrom |
•Maruziyetten 24 ila 96 saat sonra ortaya çıkar.
•Bulber, solunumsal ve proksimal kas güçsüzlüğü belirgin özelliklerdir.
•Genellikle 1 ila 3 hafta içinde düzelir.
|
Organofosfata bağlı gecikmiş periferik nöropati (OPIDN) |
•Genellikle maruziyetten birkaç hafta sonra ortaya çıkar; ilişkili ajanlar arasında chlorpyrifos, leptophos, malathion, merphos, mipafox, trichlorfon ve triorthocresyl phosphate bulunur.
•Başlıca motor tutulum görülür (alt ekstremitelerde flask güçsüzlük, zamanla üst ekstremitelere doğru ilerleyebilir).
•Kendiliğinden düzelebilir; ancak kalıcı nörolojik işlev bozukluğuna da yol açabilir (alt ekstremitelerde spastisite ile seyreden üst motor nöron sendromu).
|
Başlık | Açıklama |
Akut toksisitenin tanısal değerlendirmesi |
•Zehirlenme tanısı genellikle kolinerjik semptomların varlığına dayanır (SLUDGE-BBB).
•Tanı şüpheli ise atropin challenge testi yapılabilir:
◦Erişkin: 1 mg IV tek doz
◦Çocuk: 0.01–0.02 mg/kg IV tek doz
◦Atropin sonrası antikolinerjik bulguların (taşikardi, midriyazis, bağırsak seslerinde azalma, kuru cilt) gelişmemesi organofosfat veya karbamat zehirlenmesini güçlü şekilde düşündürür.
•Birçok organofosfatın karakteristik petrol veya sarımsak benzeri kokusu vardır.
•Maruz kalınan ajan mümkünse belirlenmelidir:
◦Dimetil bileşikleri (örn. monocrotophos, methyl parathion, dimethoate, dichlorvos, phosphamidon) daha kötü prognozla ilişkilidir ve hızlı oksim tedavisi gerektirir.
◦Dietil bileşikleri (örn. chlorpyriphos, parathion, quinalphos) gecikmiş toksisite gösterebilir ve daha uzun tedavi gerektirebilir.
•Tanıyı doğrulamak için mümkünse eritrosit asetilkolinesteraz (RBC AChE) aktivitesi ölçümü için kan örneği alınmalıdır.
|
Akut toksisite tedavisi |
•Oksijen: %100 oksijen yüz maskesi ile verilir. Erken trakeal entübasyon sıklıkla gereklidir. Hızlı ardışık entübasyon için süksinilkolin yerine non-depolarizan nöromüsküler blokörler (örn. rokuronyum) tercih edilir.
•Dekontaminasyon:
◦İlk 1 saat içinde alım varsa aktif kömür verilir.
◦Sorbitol içermeyen aktif kömür: 50 g oral (çocuklarda 1 g/kg; maksimum 50 g).
◦Hava yolu güvenli değilse uygulanmamalıdır.
◦Deri teması varsa agresif deri ve göz irrigasyonu yapılır.
◦Kontamine kıyafetler çıkarılıp atılır.
•Atropin:
◦Erişkin: 2–5 mg IV/IM/IO bolus
◦Çocuk: 0.05 mg/kg IV/IM/IO (maksimum 2 mg doz)
◦Hafif toksisitede erişkinde başlangıç dozu 1–2 mg olabilir.
◦Her 3–5 dakikada bir doz iki katına çıkarılarak bronşiyal sekresyonlar ve wheezing düzelene kadar devam edilir.
◦Taşikardi ve midriyazis atropin için kontrendikasyon değildir.
◦Ağır zehirlenmelerde günler boyunca yüzlerce mg atropin gerekebilir.
◦Bronkospazm için inhale ipratropium 0.5 mg eklenebilir.
•Pralidoksim (2-PAM):
◦30 mg/kg IV bolus (çocuklarda 20–50 mg/kg)
◦Maksimum tek doz: 2 g
◦15–30 dakika içinde verilir
◦Devamında infüzyon: 8–10 mg/kg/saat (maksimum 1 g/saat)
◦Çocuklarda: 10–20 mg/kg/saat (maksimum 500 mg/saat)
◦IV erişim yoksa: 600 mg IM (çocuk <40 kg: 15 mg/kg)
◦15 dakikada bir tekrar edilebilir (maksimum 3 doz)
◦Pralidoksim mutlaka atropin ile birlikte verilmelidir.
•Benzodiazepin: Nöbet, ajitasyon, koma, apne veya nöromüsküler paralizi varsa uygulanır.
◦Diazepam 10 mg IV
◦Çocuk: 0.1–0.2 mg/kg IV
◦Nöbet devam ederse 5–10 dakikada bir tekrar edilebilir.
|
IM: intramüsküler IO: intraosseöz IV: intravenöz RBC: eritrosit
Kaldığın Yerden Devam Et
Bu konunun tamamına erişmek için abonelik gerekiyor. Ancak ücretsiz üyelik oluşturarak Infuscion’un birçok özelliğini hemen kullanmaya başlayabilirsin.
Ücretsiz üyelik ile:
✔️Okuduğun konuları takip edebilir
✔️Önemli gördüğün yerleri vurgulayabilir
✔️İçeriklere geri bildirim bırakabilir
✔️Açık konulardaki quiz ve flashcard’ları çözebilir
✔️Infuse Mode ile aktif öğrenmeyi deneyebilirsin
Infuscion’u sadece okumak için değil; not alarak, işaretleyerek ve kendini test ederek daha verimli kullanabilirsin.
👉 Ücretsiz hesabını oluştur ve öğrenmeye devam et.