1. Nedir?

Senkop, serebral kan akımının geçici olarak azalması sonucu, geçici ani tam bilinç kaybı ile birlikte geçici postural tonus kaybıdır ve hızla tıbbi müdahaleye gerek duymadan kendiliğinden düzelir. Çünkü postüral tonus kaybı sonrası hastanın yere yatmasıyla beyne kan akışı yeniden sağlanır. Birkaç dakikadan uzun süren herhangi bir olay senkop değildir, altta yatan başka bir nörolojik sürecin araştırılması gerekir. Bununla birlikte senkop atakları öncesinde prodromal semptomlar olabilir veya olmayabilir. Presenkop ise bilinç kaybı olmadan bayılayazma, fenalaşmadır ve senkopun öncülüdür. Benzer patofizyolojik süreç dolayısıyla senkop ile benzer riskleri taşır. Senkop 2018 ESC kılavuzunda geçici şuur kaybının bir alt kümesi olarak tanımlanır. Geçici şuur kaybı (GŞK) nedenleri aşağodaki tabloda özetlenmiştir.

Tablo: Geçici Şuur Kaybı (GŞK) Sınıflaması

Kategori	Alt Kategori	Örnekler
Travmatik Olmayan GŞK	Senkop	• Refleks Senkop • Ortostatik Hipotansiyon • Kardiyak
	Epileptik Nöbet	• Tonik • Klonik • Tonik Klonik • Atonik
	Psikojenik	• Psikojenik Psödosenkop • Psikojenik Nonepileptik Nöbet
	Nadir Sebepler	• Subklavian Çalma Sendromu • Vertebrobasilar TIA • SAK (Subaraknoid Kanama) • Siyanotik Nefes Tutma Nöbetleri
Travmatik Olan GŞK	Travmaya bağlı bilinç kaybı •Konküzyon (Beyin sarsıntısı) vb.

2. Epidemiyoloji

Senkop, her yıl acil servis başvurularının yaklaşlık %1-2’sini oluşturur. Tüm yaşam boyunca senkop prevelansı %10-19 arasındadır. Bir hastanın önceden senkop geçirmesi senkopun tekrarlaması açısından en önemli belirleyicidir. Vazovagal senkop tüm senkop vakalarının neredeyse %50’sini oluşturur. Kardiyak ve nörolojik ilişkili senkoplarda mortalite oranları artmıştır.

3. Etiyoloji

Senkopun muhtemel etiyolojisinin belirlenmesi, çoğunlukla hastadan ve mümkünse tanık(lar)dan ayrıntılı öykü alınarak gerçekleştirilir. Olayla ilişkili semptomlar, "bilinç kaybı süresi" veya başlangıçtaki koşullarda tekrar eden örüntülerin belirlenmesi etiyolojiyi düşündürebilir. Senkop refleks aracılı nedenlere bağlı olabileceği gibi kardiyak nedenlere bağlı da gerçekleşebilir. Aşağıda senkop etiyoloji detaylı bir şekilde sınıflandırılmıştır. En sık senkop nedeni refleks aracılı senkop türü olan vazovagal senkoptur.

Senkop Etiyoloji Sınıflaması

Nöral/Refleks Aracılı Senkop

•Vazovagal (nörokardiyojenik): En sık senkop nedenidir.◦Sıklıkla öncesinde prodromal belirtiler vardır (örn. sıcaklık/soğukluk hissi, bulantı, terleme).◦Birkaç gün veya hafta içinde çok sayıda atak geçirme öyküsü yoktur. Genelde nadir ataklar mevcuttur.▪Ortostatik: ayakta durma, egzersiz sonrası soğuma döneminde gerçekleşen senkop▪Emosyonel: ağrı, sıcak, stres, yoğunluk, kalabalık ortam, korku◦Dipnot: Refleks senkop genellikle hasta ayakta veya oturur pozisyondayken olur; yatar pozisyondayken neredeyse hiç görülmez.•Durumsal ◦GİS uyarı: Çiğneme, yutma, yemek sonrası, defakasyon◦Öksürük, gülme, hapşuruk, egzersiz sonrası, miksiyon, nefes tutma ◦Baş rotasyonu veya karotis sinüslere basınç (tümör, tıraş, sıkı yara) •Karotis Sinüs Sendromu◦Ani boyun hareketlerinden sonra senkop gelişir. •Postdural Ortostatik Taşikardi Sendromu •İlaçlar: Erektil disfonksiyon ilaçları, beta bloker, kardiyak glikozidler, diüretikler•Klasik olmayan formlar: Tetikleyici olmadan atipik prezente olanlar. •Psikiyatrik ◦Psikojenik psödosenkop▪Günde birden fazla ve/veya dakikalarca süren "senkop benzeri" atak geçirme öyküsü olabilir. •Nörolojik◦Nörolojik senkop nedenleri genelde nörolojik defisit ile birlikte seyreder ve ek semptomlar görülür. ▪Geçici İskemik Atak▪Migren: Baziller arter migreni▪SAK

Ortostatik Hipotansiyon

•Ayakta meydana gelir ve ortostatik hipotansiyon vardır.•Ortostatik hipotansiyon, benign paroksismal pozisyonel vertigodan farklı olarak yatmak veya yatakta dönmekle değil, ayağa kalkmakla tetiklenir.

Kardiyak Senkop

•Yapısal kardiyopulmoner hastalıklar:◦ AKS, kalp kapak hastalığı, PTE, kardiyomiyopatiler, aort diseksiyonu•Aritmiler◦Hasta yatar durumdayken gelişen senkop, kardiyak aritmi şüphesini artırır.◦Egzersiz sırasında oluşan senkop da yaşamı tehdit edici nedenleri düşündürmelidir! Acil serviste tetkiklerin kısıtlı olmasından dolayı acil servis başvurularının yaklaşık %50’sinde etiyolojik neden saptanamaz. Bütün organik nedenler dışlandıktan sonra etiyoloji psikiyatrik bir neden olan psikojenik psödosenkopa bağlanabilir.

Senkopun yaygın nedenleri

Kardiyovasküler olmayan nedenler

Refleks mekanizmalar

Vazovagal ve vazodepresör senkop (nörokardiyojenik senkop)

Miksiyon

Yutma

Öksürük

Ortostatik hipotansiyon

Disotonomiler

Sıvı kaybı

Hastalık, yatak istirahati ve dekondisyon

İlaçlar — antidepresanlar ve sempatik blokörler

Psikojenik nedenler

Histerik

Panik bozukluk

Anksiyete bozukluğu

Tanı konmamış nöbetler

Yanlışlıkla senkop olarak tanımlanan konfüzyonel durumlar; örneğin hipoglisemi veya inmeye bağlı durumlar

İlaç veya madde kaynaklı bilinç kaybı (alkol ve yasa dışı maddeler göz önünde bulundurulmalıdır)

Kardiyovasküler hastalıklar

Aritmik nedenler

Bradikardiyle birlikte atriyoventriküler blok (yapısal değişiklikler, ilaçlar)

Sinüs duraklamaları veya bradikardi (vagal nedenler, hasta sinüs sendromu; beta-blokörler ve kalsiyum kanal blokörleri gibi negatif kronotropik ilaçlar)

Yapısal kalp hastalığına bağlı ventriküler taşikardi

Aritmik olmayan nedenler

Hipertrofik kardiyomiyopati

Aort darlığı

Kökeni bilinmeyen senkop

Hastaneye başvuran hastaların yaklaşık yüzde 50’si

Senkopun başlıca nadir nedenleri

Kardiyovasküler hastalıklar

Aritmik nedenler

Supraventriküler taşikardi

Uzun QT intervali sendromu

İdiyopatik ventriküler taşikardi

Bradikardi ve taşikardilere yol açan miyokard infarktüsü

Sağ ventrikül displazisi

Aritmik olmayan nedenler

Pulmoner emboli

Pulmoner hipertansiyon

Disekan aort anevrizması

Subklavyen çalma sendromu

Atriyal miksoma

Kardiyak tamponad

Kardiyovasküler olmayan hastalıklar

Refleks nedenler

Defekasyon

Glossofaringeal nevralji

Postprandiyal

Karotis sinüs hipersensitivitesi

Hiperventilasyon

Anafilaksi

Migren

Karsinoid sendrom

Sistemik mastositoz

Metabolik nedenler

Hipoglisemi

Hipoksi

Çok damarlı obstrüktif serebrovasküler hastalık

1. Nedir?

2. Epidemiyoloji

3. Etiyoloji

Kaldığın Yerden Devam Et

Ücretsiz üyelik ile:

İlgili Konular