1. Hipokalsemi Nedir?

•Hipokalsemi, plazmadaki kalsiyum konsantrasyonunun <8,5 mg/dL’nin altına düşmesidir. ◦

Normal plazma kalsiyum konsantrasyonu:

▪

8,5-10,5 mg/dL veya 2,12-2,62 mmol/L arasıdır.

◦

İyonize kalsiyumun normal aralığı ise;

▪

4,65-5,25 mg/dL'dir. (1,16-1,31 mmol/L).

▪

Farklı merkezlerde sınır değerlerinde ufak farklılıklar olabilir.

◦

Bununla birlikte 1 mEq/L= 2 mg/dl = 0,5 mmol/L kalsiyum birbirine eşdeğerdir.

•Psödohipokalsemi ◦Serum kalsiyum konsantrasyonu düşük iken iyonize kalsiyumun normal kalmasına psödohipokalsemi denir.

1.1. Kalsiyumun Plazmadaki Durumu

•Plazma [Ca²⁺] düzeyi 8.5–10.5 mg/dL (4.3–5.3 mEq/L veya 2.2–2.7 mmol/L) arasındadır. Kalsiyum plazmada üç farklı şekilde bulunur. ◦İyonize kalsiyum – Toplam kalsiyumun yaklaşık %50’sini oluşturur. ▪4.5–5.6 mg/dL; 1.1–1.4 mmol/L kadardır. ▪Biyolojik olarak aktif tek fraksiyondur. ◦Proteine bağlı kalsiyum – Toplamın %40’ını oluşturur; aktif değildir ve glomerüller tarafından süzülmez. ▪ En çok albümin ile ilişkilidir. Albümin düzeyindeki düşüş, toplam kalsiyumu azaltır ancak iyonize kalsiyumu etkilemez. ▫Kalsiyum düzeylerinin albümin düzeyine göre düzeltilmesi, hipokalseminin doğru tanımlanması için önemlidir. ▫En yaygın kullanılan denklemlerden biri (UpToDate) •Serum albümin konsantrasyonundaki her 1 g/dL (10 g/L) azalma için •serum kalsiyumu 0,8 mg/dL (0,2 mmol/L) düşer. •Örnek •Ölçülen serum toplam kalsiyum konsantrasyonu 8 mg/dL (2 mmol/L) •serum albümin konsantrasyonu normalin 2 g/dL (20 g/L) altındaysa • düzeltilmiş serum kalsiyum değeri ◦9,6 mg/dL (2,4 mmol/L) ▫Diğer Denklem •

Düzeltilmiş Kalsiyum (mg/dL):

•

Total serum kalsiyumu (mg/dL) + 0,8 x [4 - serum albumin (gr/dL)]

◦

Örnek: Serum kalsiyumu 7 mg/dL, albümin 2 g/dL ise düzeltilmiş kalsiyum:

▪

7 + 0,8 x (4-2) = 8,6

•

Düzeltilmiş Kalsiyum (mmol/L):

•

Serum kalsiyumu (mmol/L) + 0,02 x [40 - serum albumini (gr/L)]

◦Kompleksleşmiş kalsiyum – Toplamın yaklaşık %10’unu oluşturur; fosfat, karbonat ve sitrat gibi anyonlara bağlı halde bulunur.

1.2. Hipokalsemi Sınıflaması

•Şiddet Sınıflaması ◦

Hafif Hipokalsemi

▪

7,5-8 mg/dL (1,9-2 mmol/L) veya,

▪

Serum iyonize kalsiyum konsantrasyonu 3 mg/dL (0,8 mmol/L)

◦

Ağır Hipokalsemi

▪

Serum düzeltilmiş kalsiyumda ≤7,5 mg/dL da acil tedavi gerektiren hipokalsemi düzeyidir.

▫Diğer bir gösterge serum konsantrasyonuna göre iyonize kalsiyumun <1,9 mEq/L veya <0,95 mmol/L olması ağır hipokalsemidir. ◦Zamana Göre Sınıflama ▪Akut hipokalsemi ▫10–14 günden daha kısa süre içerisinde başlayan hipokalsemi ▪Kronik Hipokalsemi ▫>14 gün

2. Hipokalseminin Epidemiyolojisi

Hipokalseminin epidemiyolojisi, altta yatan nedenlere ve risk gruplarına göre değişkenlik gösterir. Yoğun bakım hastalarında %15-50 oranında görülürken, tiroid veya paratiroid cerrahisi sonrası geçici hipokalsemi %20-30 oranında, kalıcı hipokalsemi ise %1-2 oranında görülmektedir. Kronik böbrek hastalığı olanlarda ve D vitamini eksikliği bulunan popülasyonlarda hipokalsemi yaygın bir sorundur. Genetik nedenlere bağlı hipokalsemi nadir olsa da çocukluk çağında tanı almış hastalarda dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

3. Hipokalseminin Etiyolojisi

Acil Serviste Görülen Hipokalseminin Beş En Yaygın Semptomatik Nedeni

•Hiperventilasyon: Anksiyete, sempatomimetikler •Alkol kötüye kullanımı, kronik malnütrisyon: Hipoalbüminemi •Masif kan transfüzyonu •Toksinler: Hidroflorik asit, etilen glikol •Ağır pankreatit

Hipokalseminin En Yaygın Nedenleri

•Hipoalbüminemi •Hipoparatiroidizm: Kalıtsal, cerrahi sonrası, otoimmün veya infiltratif nedenler •D vitamini eksikliği veya D vitamini direnci: Malabsorpsiyon sendromu, karaciğer hastalığı, malnütrisyon, sepsis, antikonvülsanlar, güneş ışığı yetersizliği •Kronik böbrek yetmezliği •Hiperfosfatemi •Hipomagnezemi •Respiratuvar alkaloz •Ağır pankreatit •İlaçlar: Bifosfonatlar, fenitoin, fosfat, kalsitonin •Tümör lizis sendromu •Rabdomiyoliz

Hipokalsemiye Neden Olabilen İlaçlar

İlaçlar
Fosfatlar (örn. fosfat enema, laksatifler)
Fenitoin, fenobarbital
Gentamisin, tobramisin, daktinomisin, foskarnet
Sisplatin
Sitrat
Loop diüretikler
Glukokortikoidler
Magnezyum sülfat
Bifosfonatlar, kalsitonin, denosumab
Cinacalcet

Hipokalsemi, kalsiyum emiliminin azalması, kalsiyum atılımının artması veya kemiklerden tekrar emiliminin bozulması sonucu gelişebilir.Hipokalsemi sebepleri:

Yetersiz Alım

Emilim azalması

•Hipoparatiroidizm ◦Paratiroid hormonu azaldığında kandaki serum kalsiyum düzeyleri azalır. ◦Sebepleri: ▪Tiroid cerrahisi sonrası iyatrojenik ▪Otoimmünite, genetik •D vitamini eksikliği ◦İnce bağırsak ve böbrek tübüllerinden kalsiyum reabsorbsiyonu azalır. ◦En sık nedenlerden biri D vitamini eksikliğidir. ◦Karaciğer yetmezliğinde 25(OH) Vit D üretim bozukluğu görülür. •Böbrek yetmezliği •Psödohipoparatiroidizm ◦ Psödohipoparatiroidi durumunda PTH sekresyonu normal olsa da hedef dokuların PTH’ye yanıtı azalır. •Gastrointestinal kayıplar ◦Barsak emilim bozuklukları (intestinal bypass, gastrektomi), •Alkolizm ◦Hem paratiroid hormon (PTH) sekresyonunu baskılayabilir, hem de magnezyum eksikliği yoluyla PTH etkisine direnç oluşturabilir. Aynı zamanda kemiklerden kalsiyum geri emilimini azaltabilir.

Diğer Nedenler

•Malignite, alkaloz ve hipomagnezemi diğer hipokalsemi sebepleridir. Bazı ilaçlar da hipokalsemi yapabilir. ◦

Loop diüretikleri, gentamisin, glukokortikoidler, laksatif ve enemalardaki fosfat

◦

Bifosfonatlar, denosumab, sisplatin

•Malignite ◦Osteoblastik metastazlar hipokalsemiye neden olabilir. •Hipomagnezemi ◦Hipomagnezemi, PTH salınımını baskılayarak ya da PTH etkisini engelleyerek hipokalsemiye yol açabilir. • Hiperfosfatemi ◦Hücre yıkımı görülen sepsis, şok, tümör lizis, pankreatit, rabdomiyoliz gibi durumlarda açığa çıkan fosfat ile plazmadaki kalsiyum çöker ve hipokalsemi görülebilir. ▪Sepsis ve akut pankreatit gibi durumlarda, saponifikasyon yoluyla kalsiyum bağlanması serum kalsiyum düzeylerinin düşmesine neden olur. •Serum proteinlerinin azaldığı hipervolemi, kronik hastalıklar, nefrotik sendrom veya yetersiz beslenme durumları ise psödohipokalsemi sebebidir. •Masif transfüzyonlar

1. Hipokalsemi Nedir?

1.1. Kalsiyumun Plazmadaki Durumu

1.2. Hipokalsemi Sınıflaması

2. Hipokalseminin Epidemiyolojisi

3. Hipokalseminin Etiyolojisi

Kaldığın Yerden Devam Et

Ücretsiz üyelik ile:

İlgili Konular