1. Nedir?
Yaş Gruplarına Göre Sınıflama:
•Yenidoğan: 0-28 gün•Bebek(İnfant) : 28 gün - 1 yaş•Çocuk◦Oyun Çağı: 1-3 yaş◦Okul çağı: 3-12 yaş •Adölesan: 12-18 yaş•Erişkin: Puberte ve sonrasıKPR = CPR = Kardiyopulmoner Resüsitasyon•Göğüs Kompresyonu + Havayolu Açılması + Ventilasyon (C–A–B)Pediyatrik temel yaşam desteğinde erişkinlerde olduğu gibi önce KPR (CPR; cardiopulmonary resuscitaton) sonra defibrilasyon önerilmektedir. Çünkü tanık olunmamış arrestlerde, OAD kullanılmadan önce yaklaşık 2 dakika CPR yapılması, VF gibi ritimlerde bile defibrilasyon başarısını artırabilir. Pediyatrik yaş grubunda arrest, çocuğun solunumunun ve/veya dolaşımının beklenmeyen şekilde durması durumudur.1.1. Arrest Tanımı
Solunum Arresti
◦Bilinci olmayan hastada solunumun olmaması/gasping solunum arresti olarak tanımlanır. Solunum arrestine genellikle kardiyak arrest eşlik ederken etmediği durumlar da olabilir.
•Kardiyak Arrest
◦Bilinci olmayan bir hastada santral nabız (karotis, femoral, brakiyal) 10 saniye içinde hissedilmezse veya nabızdan emin olunamazsa kardiyak arrest tanısı koyulabilir.
▪Bebekte: Brakiyal bölge veya femoral nabız
▪Çocukta: Karotis veya femoral nabız
◦Nabız kontrolünde kararsız kalınırsa nabız yok olarak kabul edilir, CPR başlanır. Çünkü o anki hemodinami zaten hastaya yetmiyordur.
◦Kalp hızı <60/dk ise ve perfüzyon bulguları kötüleşmişse (letarji, soğuk ekstremite, hipotansiyon, mental durum bozukluğu), bu durum da "yaklaşan arrest" olarak kabul edilir ve CPR endikasyonudur.
2. Epidemiyoloji
3. Etiyoloji
3.1. Hipoksik / Asfiksiyal Kardiyak Arrest
Septik şok
•Üst havayolu obstrüksiyonu
•Pnömoni
•Ani bebek ölümü sendromu (SIDS)
•Metabolik bozukluklar (ör. hipoglisemi, doğumsal metabolizma hastalıkları, elektrolit bozuklukları)
•Nörolojik yıkım (beyin herniasyonu veya hemoraji)
•Zehirlenmeler (ör. opioid)
•Travma, ciddi kan kaybı
•Anafilaksi
Dipnot: Erişkinlerde kardiyak arrestin en yaygın nedeni iskemik kalp hastalığıdır.3.2. Ani Kardiyak Arrest
Hipertrofik kardiyomiyopati, miyokardit
•Anormal koroner arter çıkışı
•Wolff-Parkinson-White sendromu, Uzun QT sendromları
•İlaç zehirlenmeleri
•Commotio cordis (göğse ani darbe)
Amerikan Kalp Derneği (AHA) ve ILCOR, düzenli olarak pediatrik TYD rehberlerini güncellemektedir.
4. Acil Yönetim
4.1. Pediatrik Yaş Grubunda Herhangi Bir Yerde Yatan Sağlık Hizmeti İhtiyacı Olan Hastaya Temel Yaşam Desteği Basamakları
İlk adım her zaman çevre güvenliği sağlamaktır.
◦Örnek: Hastayı yangın alanından çıkarma, suda boğulan hastayı güvenli şekilde kıyıya alma.
•İkinci adım ise acil yanıt sistemini aktive ederken eş zamanlı olarak hastanın bilincine bakmaktır.
◦İki veya daha fazla kurtarıcı varsa biri hasta ile kalır, diğer kişi acil sistemi aktive eder ve AED veya kod arabasını getirir.
•Bilinç kontrolü için mağdur omuzlardan sarsılır, “İyi misiniz?” diye sorulur ve mağdurun buna olan yanıtı kontrol edilir.
◦Mağdurun yakınları var ise onlardan yardım istenebilir.
◦İki kurtarıcı var ise birisi acil yanıt sistemini aktive edip otomatik eksternal defibrilatörü getirmeye giderken diğer kurtarıcı mağdurun yanında durur.
•Hastanın yanıtı varsa yani bilinç varsa hasta kurtarma (recovery) pozisyonuna getirilir. Düzenli aralıklarla bilinç yanıtı değerlendirmeye devam edilir ve acil kurtarma ekipleri beklenir.
◦Bası noktalarını önlemek için çocuğun yan pozisyonda kaldığı taraf her 30 dakikada bir değiştirilmelidir.
•Bilinç yoksa, hasta sırt üstü yatırılır ve baş geri-çene yukarı (head-tilt) manevrası uygulanır.
◦Eğer servikal travma şüphesi var çene itme manevrası (jaw-thrust) uygulanır.
◦Bilinci olmayan mağdurun, bu adımlarla eş zamanlı olarak hava yolu, solunumu ve nabzı kontrol edilir. Hava yolunda varsa görülebilen yabancı cisim çıkarılır. Bu kontrol 10 saniyeyi geçmemelidir.
▪Hasta solunumunu değerlendirme:
▫Bak-Dinle-Hisset Yöntemi
•Göğüs hareketlerine bakılır.
•Ağızdan solunum sesi gelip gelmediği dinlenir.
•Yanağınıza çarpan hava hissedilir.
▫Nabız kontrolü:
•Bebekte: Brakiyal veya femoral nabız
•Çocukta: Karotis veya femoral nabız
Bilinci olmayan hastanın solunum ve nabzı varsa yine kurtarma pozisyonu verilir. Hasta sık sık yeniden değerlendirilir ve acil kurtarma ekiplerinin gelmesi beklenir.
◦Hastanın solunumu yok veya agonal solunumu varsa hasta solunum arresti olarak kabul edilir ve kardiyopulmoner resüsitasyona başlanır. Bu senaryo aşağıda anlatılmaktadır.
◦Solunum ve nabzı olmayan hasta kardiyopulmoner arrest olarak kabul edilir ve KPR’ye başlanır.
Son yayınlanan kılavuzlar arrestten emin olunmasa bile KPR’a başlanabileceğini vurgulamaktadır.4.2. Pediatrik Yaş Grubu Arrest Kararı Sonrası Kardiyopulmoner Resüsitasyon (KPR) Basamakları
Kardiyopulmoner arreste (solunum ve nabzı olmayan hastalara) yaklaşım
Ortamın güvenliği sağlanıp acil yanıt sistemi aktive edildikten sonra kardiyopulmoner arrest olan hastaya hızlıca KPR başlanır. İki veya daha fazla kurtarıcı varsa biri hasta ile kalır, diğer kişi acil sistemi aktive eder ve OED (otomatik ekstrernal defibrilatör, AED) veya kod arabasını getirir. KPR adımlarının sıralaması: •2020 AHA Guidelines for Pediatric Basic Life Support (PBLS)'a göre pediatrik yaş grubunda tek kurtarıcı için hâlâ C-A-B (göğüs kompresyonları, hava yolu, solunum) sıralaması kullanılmaktadır.
◦2021 ERC İngiltere: Hâlâ A–B–C (ilk 5 kurtarıcı nefes) sırasını önermektedir. Diğer 2021 ERC önerileri:
▪Yanıtsız bir çocukta solunum yok veya anormal ise öncelikle 5 kurtarıcı soluk verilir. Eğer etkili nefes vermekte zorlanıyorsanız, hava yolu tıkanmış olabilir.▫Görülebilir bir tıkanıklık varsa temizleyin. Körlemesine parmakla temizleme (finger sweep) yapmayın. ▪5 Kurtarıcı nefese rağmen başarılı olunamaz ise kardiyak kompresyonalara başlanır.
▫Tek veya iki kurtarıcı 15 kardiyak kompresyon + 2 soluk önerilir. ▪Dipnot: Eğer kurtarıcı ventilasyona başlayamıyorsa ya da başlamayı istemiyorsa, doğrudan göğüs kompresyonlarına geçmeli ve ventilasyonu mümkün olur olmaz eklemelidir. •
2020 AHA Kardiyak bası ve solunum döngüsü:
◦Tek kurtarıcı: 30 kompresyon + 2 soluk
◦İkinci kurtarıcı gelince: 15 kompresyon + 2 soluk
•Kaliteli kardiyak bası özellikleri:
◦Pediatrik yaş grubunda göğüs kompresyon tekniği ve derinliği yaşa göre değişir. Kompresyonların sert bir yüzeyde supin pozisyonda veya prone pozisyonda yapılması önerilir.
◦Kompresyonlar sternum alt yarısına sternum ile 2 meme başının ortasının kesiştiği yere yapılır.
▪Ksifoid çıkıntıya basıdan kaçınılmalıdır çünkü karaciğer, dalak veya mide yaralanmalarına neden olabilir.
▪Kompresyon teknikleri:
▫Bebeklerde
•İki Parmak Tekniği (Tek Kurtarıcı İçin)
•İşaret ve orta parmak, meme başlarının hemen altındaki sternuma yerleştirilir.
•İki Başparmak ile Saran El Tekniği (İki Kurtarıcı İçin)
•Her iki el, göğsü saracak şekilde yerleştirilir; başparmaklar sternumun alt yarısına bası uygular.
▫Çocuklarda
•Sternumun alt yarısına tek el ayası ile veya iki el ile uygulanabilir.
Kaliteli KPR’nin beş maddesi:
▪Dakikada 100-120 bası yapılır. Doğru ritim için metronom kullanılabilir. Akıllı telefonlar için KPR eşlikçisi olarak kullanıma sunulan ritim uygulamaları da mevcuttur.
▪Her bası sırasında göğüs, ön-arka çapının en az üçte biri kadar çöktürülmelidir:
▫Bebekte yaklaşık 4 cm
▫Çocukta yaklaşık 5 cm
▫Adölesanda yaklaşık 5-6 cm (Maksimum 6 cm)
▪Geri yaylanmaya (recoil) izin verilmelidir.
▫Her basıdan sonra sternum normal pozisyona dönmeli, göğüs tam olarak geri yaylanmalıdır.
▪Kompresyonlar minimal ara, minimal kesinti ile yapılmalıdır.
▫Kompresyon-dekompresyon döngüsü yumuşak ve kesintisiz olmalıdır. Bununla birlikte kompresyonlara verilen ara minimumda tutulmalıdır (CPR fraction ≥ %80 hedeflenir). 10 saniyeden az ara verilmelidir.
▪Hiperventilasyondan kaçınılmalıdır.
▫Erişkin ve hayvan çalışmalarına göre hiperventilasyon, intratorasik basıncı artırarak koroner ve serebral perfüzyonu azaltır.
◦Kardiyak bası yapan kişi iki dakikada bir veya 5 siklus sonrası, eğer yorulursa daha erken değişmelidir. Her değişim esnasında nabız kontrolü yapılmalıdır ve otomatik eksternal defibrilatör getirilmiş ise ritim kontrolü yapılmalıdır. Bu kontroller esnasında kardiyak bası 10 saniyeden daha fazla geciktirilmemelidir.
•Hava yolu açıklığını sağlama ve kurtarıcı soluk özellikleri
▪Eğer jaw thrust yetersiz kalırsa, yaşamsal öncelik gereği baş geriye-çene yukarı manevrası uygulanmalıdır.
▪CPR sırasında bag-mask ile ventilasyon genellikle yeterlidir.
▪Eğer yeterli ventilasyon sağlanamıyorsa veya resüsitasyon uzuyorsa, ileri hava yolu (endotrakeal entübasyon ya da supraglottik havayolu) gerekebilir.
◦Öncelikle hava yolu açıklığını sağlamak için hastanın servikal travması yok ise baş geriye-çene yukarı manevrası yapılır.
◦Servikal travma varsa veya şüpheli ise baş geriye getirilmeden çene itme (jaw thrust) manevrası tercih edilmelidir. Bu manevraların amacı boynun ekstansiyonu ile hiyoid kemiğin öne gelmesiyle hava yolu açıklığının sağlanmasıdır.
◦Ventilasyon için ağızdan ağıza, ağızdan buruna, ağızdan stomaya, maske ve ambu (bag-mask) ile ventilasyon gibi teknikler uygulanabilir.
◦Ağızdan ağıza solunum verme yönteminde burun kapatılır ve bir saniye soluk verilerek göğsün yeterli bir şekilde kalkması hedeflenir. Sonrasında pasif ekspirasyona izin verilir. Bu döngü tekrarlanır.
◦Eğer nabız ≥60/dk fakat spontan solunum yoksa, 2–3 saniyede 1 soluk verilir (20–30/dk).
•CPR gereken çocuklarda kompresyon:ventilasyon oranı:
◦Tek kurtarıcı: 30:2 oranında (30 kompresyon → 2 soluk)
◦İki kurtarıcı: 15:2 oranında (15 kompresyon → 2 soluk)
◦Entübe çocuklarda ventilasyon: Göğüs kompresyonu kesintisiz 100–120/dk, ventilasyon 20–30/dk hızında
•Kardiyak bası ve kurtarıcı soluk uygularken tanıklı arrestlerde mümkün olan en kısa sürede otomatik eksternal defibrilatör (OED) bağlanmalıdır. OED hastane dışı kardiyak arrestte halktan bireylerin dahi defibrilasyon uygulamasına olanak sağlayan işitsel ve görsel uyaranlarla şoklanabilir ritimlerde uyarı veren bir defibrilatördür.
◦8 yaş üzerinde yetişkin OED’leri kullanılabilir.
◦< 8 yaş hastalarda mümkünse, pediatrik doz attenuatörlü AED kullanılmalıdır.
•Temel yaşam desteğinde KPR uygulanmasında hızlı defibrilasyon çok önemlidir. Yaklaşık 2 dakika sonra AED hâlâ gelmediyse, tekrar acil sistem çağrısı yapılır.
◦Tanık olunmayan arrestlerde ise OED kullanılmadan önce yaklaşık 2 dakika CPR (5–10 siklus) önerilir. Sonrasında OED kullanılır.
◦OED’nin pedleri genelde anterolateral yerleşimlidir. Pedler resimdeki şekilde yerleştirilir. (Apikal ped, V6 hizasında, orta aksiller hatta yerleştirilmelidir.)
▪İmpante edilebilir kalp pili veya ICD'si olan hastalarda, ped cihazdan en az 8 cm uzağa yerleştirilmelidir veya alternatif bir ped pozisyonu tercih edilmelidir.
▪Bununla birlikte dirençli ventriküler fibrilasyon durumlarında anteroposterior ped yerleşimi denenebilir.
◦Sonrasında OAD otomatik olarak ritim analizi yapar. Şoklanabilir bir ritim algılarsa sesli olarak uyarı verir. Uyarı verdiğinde şok tuşuna basılır ve hasta şoklanır. Manuel defibrilasyon yapılacaksa ilk manuel defibrilasyon dozu: 2 J/kg’dır (sonrasında 4 J/kg ve maksimum erişkin dozu verilebilir).
▪Şok verme işlemi yapılırken göğüs basısına 5 saniyeden daha az ara verilmelidir.
▪Şok verdikten sonra hiç beklenmeden ritim analizi yapmadan kardiyak basıya devam edilmelidir. İki dakikalık döngü sonrası nabız ve ritim analizi birlikte yapılır. Yine şoklanabilir bir ritim varsa şok işlemi tekrarlanır. Bu döngü ileri kardiyak yaşam desteği verilecek merkeze kadar tekrarlanır.
▫Şayet tanıklı ve monitörize bir VF/pVT varsa ve defibrilatöre hemen erişilebiliyorsa (örneğin kateter laboratuvarında), üst üste 3 şok uygulaması düşünülebilir.
▫2021 ERC'ye göre standart şok dozu olarak 4 J/kg kullanılır. Kademeli doz artırımıyla 8 J/kg’a kadar çıkılması ve refrakter VF/pVT (yani 5’ten fazla şok gerekiyorsa) için maksimum 360 J’ye kadar çıkılması önerilir. ▪Arrest hastada şoklanabilir ritimler:
▫Nabızsız VT
▫Ventriküler fibrilasyon
▫Şoklanamaz ritimler •Asistoli •Nabızsız Elektriksel Aktivite •Yani dakikada 20’den fazla depolarizasyon olmasına rağmen nabzın palpe edilememesidir. ◦ALS (İleri Yaşam Desteği) ekibi gelene veya çocuk hareket etmeye başlayana kadar KPR’ye devam edilir.
•Dipnot: Solunumu ve nabzı olmayan hastada eğer aniden yere yığılma durumu var ise:
◦Önce CPR başlanır, sonrasında yardım çağırılır ve AED getirilir.
Nabzı Olan, Solunum Arresti Hastasına Yaklaşım
◦Öncelikle her 2–3 saniyede 1 nefes (dakikada 20–30 soluk) olacak şekilde kurtarıcı solunum verilir.
◦Eş zamanlı olarak kalp hızına bakılır.
▪Kalp hızı < 60/dk + perfüzyon bozukluğu varsa:
▫Kardiyopulmoner arrest gibi KPR’ye devam edilir.
▫2 dakikada bir nabız ve ritim kontrolü yapılır. Nabız ≥60/dk olur ise sadece ventilasyon desteği yapılır.
▪Kalp hızı ≥ 60/dk ve nabız varsa:
▫Her 2–3 saniyede 1 nefes (dakikada 20–30 soluk) olacak şekilde kurtarıcı solunum devam edilir.
▫2 dakikada bir nabzı tekrar değerlendirilir. Nabız kaybolursa kardiyopulmoner arrest gibi KPR’ye devam edilir.
Kaldığın Yerden Devam Et
Bu konunun tamamına erişmek için abonelik gerekiyor. Ancak ücretsiz üyelik oluşturarak Infuscion’un birçok özelliğini hemen kullanmaya başlayabilirsin.
Ücretsiz üyelik ile:
✔️Okuduğun konuları takip edebilir
✔️Önemli gördüğün yerleri vurgulayabilir
✔️İçeriklere geri bildirim bırakabilir
✔️Açık konulardaki quiz ve flashcard’ları çözebilir
✔️Infuse Mode ile aktif öğrenmeyi deneyebilirsin
Infuscion’u sadece okumak için değil; not alarak, işaretleyerek ve kendini test ederek daha verimli kullanabilirsin.
👉 Ücretsiz hesabını oluştur ve öğrenmeye devam et.